|
NİZAMÎ-Yİ GENCEVÎ
(GENCELİ NİZAMÎ) |
 |
Fars dilinin büyük önderlerinden olan Cemaluddin Ebu
Muhammed İlyas İbni Yusuf-i Nizamî'nin doğum tarihi tam olarak belli
olmamakla beraber, bazı şiirlerinden anlaşıldığına göre miladî 1101 yahut
bu tarihten kısa süre sonra olması gerekir. Nizamînin ölüm tarihi
hakkında da
tıpkı doğum tarihi gibi çeşitli rivayetler bulunmaktadır.
Nizamînin yirmibin beyitten oluşan Dîvanından başka, Penc Genc (Beş
Hazine) olarak bilinen beş de mesnevîsi vardır. Ayrıca "Hamse-yi Nizamî"
olarak da bilinen bu eser, "Mahzenu'l-Esrar, Hüsrev ve Şirin, Leylâ ve
Mecnûn, Haft Peyker ve İskendernâme" adlı beş eserin bir arada toplandığı
bir baş yapıttır.
Fars dilinin muhteşem üstadlarından olan Nizamî, Firdevsî ve Sadî gibi yeni bir
üslup ortaya koymayı başarmıştır. O,
Farsçadaki temsil şiirini en yüce noktaya ulaştıran ve yeni
kompozisyonlar
ve kavramlar yaratan şairlerden biridir. Manzumelerinde kullandığı
insiyatifler, başkalarının bu üslubu taklit etmelerine sebebiyet
vermiştir. Onun takipçilerinin ve taklitçilerinin arasında İranlıların
yanı sıra Hintliler ve Türkler de görülmektedir. Bu taklit yöntemi,
onuncu yüzyıldan başlar ve bütün Fars edebiyatı dönemlerinde devam
eder. Nizamînin en meşhur takipçileri arasında Emir Hüsrev Dehlevî,
Hacû, Camî, Hatıfî ve Urfî gibi şairler örnek gösterilebilir. Nizamî,
hikmet ve felsefe kanunlarını işleyen ve kasideyi övgü ve meth
egemenliğinden kurtaran şair olarak tanınmıştır.
|