İRAN KÜLTÜR EVİ

Tanınmış Simalar

 
 
 

Aranacak

 

 

 

NİZAMÎ-Yİ GENCEVÎ

(GENCELİ NİZAMÎ)

Fars dilinin büyük önderlerinden olan Cemaluddin Ebu Muhammed İlyas İbni Yusuf-i Nizamî'nin doğum tarihi tam olarak belli olmamakla beraber, bazı şiirlerinden anlaşıldığına göre miladî 1101 yahut bu tarihten kısa süre sonra olması gerekir. Nizamî’nin ölüm tarihi hakkında da tıpkı doğum tarihi gibi çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Nizamî’nin yirmibin beyitten oluşan Dîvanından başka, “Penc Genc” (Beş Hazine) olarak bilinen beş de mesnevîsi vardır. Ayrıca "Hamse-yi Nizamî" olarak da bilinen bu eser, "Mahzenu'l-Esrar, Hüsrev ve Şirin, Leylâ ve Mecnûn, Haft Peyker ve İskendernâme" adlı beş eserin bir arada toplandığı bir baş yapıttır.

Fars dilinin muhteşem üstadlarından olan Nizamî, Firdevsî ve Sadî gibi yeni bir üslup ortaya koymayı başarmıştır. O, Farsçadaki temsil şiirini en yüce noktaya ulaştıran ve yeni kompozisyonlar ve kavramlar yaratan şairlerden biridir. Manzumelerinde kullandığı insiyatifler, başkalarının bu üslubu taklit etmelerine sebebiyet vermiştir. Onun takipçilerinin ve taklitçilerinin arasında İranlıların yanı sıra Hintliler ve Türkler de görülmektedir. Bu taklit yöntemi, onuncu yüzyıldan başlar ve bütün Fars edebiyatı dönemlerinde devam eder. Nizamî’nin en meşhur takipçileri arasında Emir Hüsrev Dehlevî, Hacû, Camî, Hatıfî ve Urfî gibi şairler örnek gösterilebilir. Nizamî, hikmet ve felsefe kanunlarını işleyen ve kasideyi övgü ve meth egemenliğinden kurtaran şair olarak tanınmıştır.