Name-i Aşina

       Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO)

Kültür Enstitüsü ( EKE) Tahran 1999 – 2003

Yıl İçerisinde Gerçekleştirilen Faaliyetlere Genel Bir Bakış

Giriş

ECO’nun üçlü yapıdan on üyeli bölgesel bir örgüte dönüşümünden sonra, önceki RCD’ye bağlı Kültür Enstitüsünün yeniden canlandırılması ihtiyacı hissedildi ve ECO üyesi sekiz devlet, 1995 yılı Mart ayında İslâmabat’ta, ECO Kültür Enstitüsü Sözleşmesini imzaladı. Böylece, RCD Kültür Enstitüsü ile karşılaştırıldığında, ECO’nun daha büyük bir rol oynaması beklenen özerk bir organı olarak ECO Kültür Enstitüsü kurulmuştur. Bütün dünyada olduğu gibi ECO üyeleri arasında da kültürel ilişkinin, ekonomik işbirliğinin artırılmasında hayati role sahip olacağı düşünülmektedir. Bölgenin büyük medeniyeti ve tarihsel statüsü, kültürel mirası, köklü ve ortak gelenekleri, inançları, sanatları ve felsefesini dikkate alarak Enstitü, dostluk bağlarını, karşılıklı uzlaşıyı, kültürlerdeki farklılığa esnek yaklaşımı güçlendirmeyi, halklarımızın köklü kimliklerini koruyarak kültürel ilişki ihtiyaçlarını karşılamak için ortak hareket etmeyi  amaç edinmiştir. Bu çerçevede, akademisyen, düşünür, sanatçı ve öğrencilerin birbirlerini ziyareti gibi kültürel değişim programlarını koordine etmektedir.

EKE, seçkin çağdaş bilim adamı, yazar ve sanatçıların çalışmalarından yararlanarak ortak kültürel miras üzerine araştırmalar yapmak ve sanat, kitap, fotoğraf, resim vb. sergileri ve seminerler düzenlemek ve dergi yayınlamak gibi konularla meşgul olmaktadır.

EKE hali hazırda çalışmalarına devam etmekte ve zikredilen sorumluluklarını yerine getirmektedir. Şimdiye kadar, Ekim 1996 ve Ocak 2000’de, iki kez Mütevelli Heyeti toplanmıştır. Bölgesel Planlama Konseyi'nin 12. ve 13. oturumlarında, bugüne kadar EKE tüzüğünü imzalamakla birlikte Parlamentolarında onaylanmasını sağlamayan üye ülkelere çağrıda bulunularak, bu konuda gerekenin yapılması istenmiş, ayrıca, Kırgızistan ve Özbekistan'a, tüzüğü imzalayarak EKE'ye üye olmaları çağrısında bulunulmuştur. Bu arada, bütün üye ülkeler, Enstitü’nün faaliyetlerine katılım için davet edilmişlerdir.

Aşağıda, Enstitü’nün tematik ve kronolojik olarak 1999-2003 dönemindeki bütün faaliyetlerinin bir çerçevesi sunulmaktadır. Gelecek yılarda diğer devletlerin katılımı ve Enstitünün mali yükünü paylaşmalarıyla, Enstitü faaliyetlerinin daha da artması umut edilmektedir.

Enstitü Binası (1999-2000)

1999-2000 yılları boyunca, Tahran’da Mirdamad caddesinde EKE merkez binası hizmete açıldı ve İran İslâm Cumhuriyeti, Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı’nın katkılarıyla tefriş edildi. Eski RCD Kütüphanesine ait olan kitaplar ECO Sekreterliği’nden Enstitü’ye taşındı ve konu başlıklarına göre kütüphaneye yerleştirildi. Personel ve yetkililerin odaları, ihtiyaca göre donatıldı ve düzenlendi. Merkezi telefon santrali ile danışma servisi oluşturuldu. Bina içerisinde katılımcılara uygun oturma düzeni sağlayan bir konferans salonu tesis edildi. Göze çarpan bir köşede, ülke bayrak ve standları yerleştirildi. İnternet olanaklarına da sahip olan Enstitü binasında, yangına karşı önlemler ve bina dışında bir güvenlik noktası oluşturulması dahil uygun güvenlik düzeni sağlandı.

EKE Yerel Personelinin Temini (1999-2000)

İran İslâm Cumhuriyeti, ev sahibi ülke olarak, Personel Yönetmeliği Tanımları (i) maddesine göre sınırlı sayıda personel temin etmiştir. Bununla birlikte, Personel Yönetmeliği Ek I maddesi uyarınca ileride daha fazla personel alımı yapılabilecektir.

Ulaşım Araçlarının Temini (2000)

2000 yılında, EKE’nin 1999 bütçesi itibariyle idari işler için iki Peugeot, bir Pride markalı otomobil ve bir motosiklet satın alınmıştır.

EKE Tüzüğü’nün Onay Durumu

2000

Enstitü Azerbeycan Cumhuriyeti, Kazakistan Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti ve Türkmenistan Cumhuriyeti’nin EKE Sözleşmesi’ni onaylamaları için çalışmakta ve Kırgızistan Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti’ni Enstitü Sözleşmesini imzalamaya davet etmektedir. Bu bağlamda, Kırgızistan ve Özbekistan Cumhuriyetleri'nin 1995’ten beri ECO Bilim Kurumu sözleşmesine taraf oldukları, Azerbaycan Cumhuriyeti ve Türkmenistan Cumhuriyeti’nin de bu sözleşmeyi onayladıkları belirtilmelidir. Haziran 2000'de düzenlenen Bakanlar Konseyi 10. Toplantısı’nda, yukarıda sözü edilen üyelerin bu onayı gerçekleştirmelerinin yararlı olacağı belirtilmiştir.

2001

EKE Sözleşmesi, 1995 Martında ECO üyesi sekiz ülke tarafından imzalanmasına karşın onaylanması tamamlanamadı. Afganistan, İran, Tacikistan, Pakistan sözleşmeyi onaylarken Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan ve Türkiye sözleşmeyi henüz onaylamadılar. Onayı beklenen bu dört imzacı devletin katılımlarının bulunmaması ayrıca, onay sürecini tamamlamış dört devletin mali katkılarında sık rastlanan gecikmeler, arzu edilen kültürel faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde zorluklar yaşanmasına neden olmaktadır.

2002

EKE Sözleşmesini onaylamamış olan dört imzacı ülke; Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan ve Türkiye'nin onay sürecini tamamlamaları üzerinde durulmuştur. Azerbaycan ve Türkmenistan ECO Bilim Kurumu üyeliğini onaylamıştır.

2003

Son dört yılda her fırsatta gündeme getirilmesine rağmen EKE Sözleşmesi’nin onay durumu aynı kalmıştır. Bundan dolayı, katkıda bulunan esas iki devletin, İran ve Pakistan’ın üzerindeki malî yük devam etmektedir. Diğer taraftan, ilgili üye devletlerin malî katkılarının teminindeki sıra dışı gecikmeler Estitü’nün kültürel faaliyetlerinin uygulanmasının gecikmesine yol açmaktadır.

Temel EKE Belgelerinin Gözden Geçirilmesi ve Onaylanması

2000

Daimî Temsilciler Konseyi’nin 34. toplantısı, 27 Temmuz 1999’da, Personel Yönetmeliği ve Finans Yönetmeliği'nin çelişkileri ve anomalilerini incelemek amacıyla EKE Başkanı, ECO Başkan Yardımcısı ve ECO Genel Sekreterlik Hukuk Müşaviri’nden oluşan bir Komite atadı. Komite, Daimî Temsilciler Konseyi’nin 31 Ekim 1999 tarihli 36. toplantısında oybirliğiyle onaylanan kapsamlı bir rapor hazırladı. Rapordaki tavsiyeler Temel Belgelere eklendi ve 25-26 Ocak 2000’de Tahran’da toplanan 2. Mütevellî Heyet Toplantısında kabul edilmek ve onaylanmak üzere yer aldı. Ayrıca, 10 Haziran 2000 tarihinde Tahran’daki toplanan ECO'ya Üye Ülkeler Devlet ve Hükümet Başkanları 6. Zirve Toplantısında yayınlanan Tahran Deklerasyonu’nun parçası olarak onaylanmış ve 8 Haziran 2000 tarihinde Tahran’da toplanan 10. Bakanlar Konseyi toplantısında dikkatle incelenmiştir. Daha sonra, gözden geçirilip değiştirilmiş olan Temel Belgelerin ve Kurucu sözleşmenin gözden geçirilmiş III. Maddesini içeren Ek I’le birlikte EKE’nin (Mayıs 1998’de Almatı’da toplanan ECO 8. Bakanlar Kurulu Toplantısı’nda daha önce onaylanan Personel şartlarıyla aynı çizgiye getirilmiş) sözleşmesinin kopyaları derlenmiş ve ilgililere dağıtılmıştır. Bu tarihten itibaren, enstitü, onaylanmış bulunan İşlem Kuralları, Personel Yönetmeliği ve Finans Yönetmeliği ile yönetilmektedir.

Amblem ve Mühür

2000

Ocak 2000 tarihinde EKE, Enstitü damga ve amblemini 2. Mütevelli Heyet toplantısına sundu ve onaylattı. Böylece Enstitünün fonksiyonelliği sağlanmış oldu. Şu anda Enstitü bu amblemi imza evrakı, bayrak, antetli kağıt ve diğer resmi dokümanlarda kullanmaktadır.

EKE Rehber Kitabı

2000

EKE hakkında temel bilgileri içeren EKE Rehber Kitabı 2000 yılında tamamlandı ve ECO sekreterliği, ECO’ya üye ülkelerin Tahran’daki elçilikleri ayrıca Tahran’daki uluslararası ve bölgesel enstitüler ile diğer elçiliklere dağıtıldı.

EKE Kütüphanesi

2000

EKE eski RCD Kültür Enstitüsüne ait olan kitaplar şu andaki binasına taşınarak yeniden düzenlendi. Kütüphane bir renkli televizyon, bir bilgisayar, bir Sony Video Kamera ve slayt projektörü ile donatılmıştır. Aynı zamanda yeni kitaplar alınarak kataloglama çalışmaları tamamlandı. Bununla birlikte kütüphanenin daha verimli hale gelebilmesi için yeni kitapların satın alınması gerekmektedir.

2001-2002

Enstitü kütüphanesinde İngiliz dili ve ayrıca diğer bölgesel dillerde felsefe, sosyoloji, coğrafya, siyaset, bilim ve eğitim gibi alanlarla ilgili kitapların sergilenmesi amacıyla her üye ülke için bir stand tahsis edilmiştir. Çalışma kalitesini yükseltmek amacıyla kütüphane elemanları, Tahran’daki İran İslâm Cumhuriyeti Millî Kütüphane Eğitim Enstitüsü’nde Eylül ve Ekim 2002 tarihlerinde eğitim kurslarına katılmışlardır. İran İslâm Cumhuriyeti, kütüphaneye 500 kitap hediye etmiştir. 1 Mayıs 2002 tarihinden itibaren EKE kütüphanesi, İran İslâm Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile Tahran’daki üye ülkelerin elçilik personeline 9:00-12:00 saatleri arasında hizmet vermeye başlamıştır. Ancak, talebe göre bu saatlerde değişiklik yapılma olasılığı mevcuttur. Önceki yıla oranla Enstitü'nün, belgesel video filmleri, CD’ler ve ses kasetlerinin üye ülkeler, özellikle Azerbaycan, İran, Pakistan, Kazakistan ve Türkiye tarafından karşılanması konusundaki taleplerine daha olumlu yanıt verilmiş ve üye ülkeler tarafından sağlanan bu materyaller gerekli olunduğunda kullanılmak üzere Enstitü kütüphanesinde yer almıştır.

2003

ECO Kültür Enstitüsü, Tahran’daki ECO Sigorta Koleji müdürü ile yapılan anlaşmayla kolejin öğrencilerinin okuma amaçlı kullanımına da olanak sağlamıştır. EKE, Kolej yetkilisi tarafından belge getirmeleri halinde öğrencilerin ödünç kitap almasına da olanak vermiştir.

Kütüphaneler, Üniversiteler ve Kültürel Dernekler Rehberi

2001

Üye ülkelerde bulunan kütüphanelerin, kültür derneklerinin ve özellikle başkentlerinde yerleşik olan önemli üniversitelerin listesi bu ülkelerin elçilikleriyle yapılan yazışmalar sonucunda hazırlanmış, böylece iletişim veya irtibat için istendiğinde hazır olunması sağlanmıştır. Bu bilgilerin derlenmesi ile birlikte, öğrencilerin ve ilgili bilim adamlarının istediklerinde kullanımı için rehber yayınlanabilecektir. Bu rehber güvenilir ve kullanışlı bir referans kitabı olarak araştırmacılara hizmet edecektir. Yine Kazakistan, Tacikistan ve Türkiye dışındaki ECO üye ülkeler bu bilgileri enstitüye sağlamıştır.

2002-2003

Çalışmalar halen yürütülmekte olup, üye ülkelerden gelecek gerekli bilgilerin alınması ile birlikte sonuçlandırılabilecektir.

ECO Bölgesinin Turizm Rehberi

2003

EKE, ECO bölgesi ülkeleri içinde gezi yapacak turistlerin gezilerini organize edebilecekleri ve sorularına cevap bulabilecekleri “ECO Bölgesi Turizm Rehberi” adı altında bir gezi rehberi yayınlamaya karar vermiş ve rehberde söz edilen bilgilerin sağlanması için üye ülkelerden enformasyon desteği istemiştir. Bu arada da, çeşitli kaynaklardan elde ettiği bilgileri toplamış ve her ülke hakkında turizmle ilgili doğru ve eksiksiz bilgileri hazırlamaya başlamıştır. Bu bilgilerin bazıları ECO Sekreterliğinden ya da üç aylık EKE Dergisi’nde (ECI Quarterly Journal) yayınlanan yazılardan derlenmiştir.

EKE Araştırma Projeleri

2000-2001

2001 yılı boyunca kültürel ehemmiyete sahip konular hakkındaki araştırma projeleri bölge bilim adamları ve araştırmacılarına duyuruldu. Konuların seçiminde Orta Asya bölgesi, Güney Doğu Asya'nın bir bölümü ve Türkiye'deki tasavvuf konusunda Azerbaycan, İran, Kazakistan, Pakistan ve Türkiye kültürü incelemeye alınmıştı. Ancak, ödemelerin ve bütçenin onaylanmasının gecikmesi nedeniyle, uygulamada da gecikmeler meydana geldi ama buna rağmen araştırma projelerinde memnuniyet verici ilerlemeler elde edilmiştir.

2002

Dönem boyunca enstitü bölgenin bilim adamlarını, önemli kültürel ve tarihi konularda araştırma yapmak üzere atamıştır. Ama, bu çalışmalar, bilim adamlarının üstesinden gelmesi gereken  finansal uygulamalar, her çalışmanın ana hatları üzerinde çalışılması, anlaşma dönemleri ve durumunun tespiti gibi durumlar nedeniyle çalışmalar zamanında yerine getirilememiş ve halen sürdürülmektedir. Belli bir aşamaya gelmiş projeler vardır. Bu çalışmaların birçoğunun Mart 2003 sonunda bitmesi bekleniyordu. Araştırma konuları “Cem Sultan (Fatih Sultan Mehmet’in oğlu) Dîvanı’nın Edit ve Analizi”, “Osmanlı Döneminde Bilim Süreci”, “İran’da İkbal Araştırmaları”, “Azerbaycan Cumhuriyeti Kültürü Hakkında Bilinenler”, “Pakistan’ın Kuzey Bölgelerinin Coğrafi ve Kültürel Tarihi”, “Horasan Tasavvufunun Hint-Pakistan Yarım Kıtası ve Anadolu’daki Etkileri”, Tahran ve Taşkent’teki UNESCO merkezlerinin önerisi üzerine “İpek Yolu Hikayelerinin Farsça’ya Çevirisi”, “Hayyam Rubaileri’nin İngilizce’ye Çevirisi”nin yayınlanması, “Kazak Felsefesi” ve “Orta Asya’ya Genel Bakış” adlı kitapların yayınlanması ile ilgili çalışmalardır. Bunlardan, “Pakistan’ın Kuzey Bölgelerinin Coğrafi ve Kültürel Tarihi” adlı araştırma çalışması zaman azlığı nedeniyle ertelenmiş olup daha sonra araştırmaya dahil edilecektir. “Cem Sultan (Fatih Sultan Mehmet’in oğlu) Dîvanı’nın Edit ve Analizi” adlı çalışma ise tamamlanmış olup, birer nüshası üye ülkelere ve bazı kültür kurumlarına ulaştırılmıştır. Dr. Şehid Çovderî tarafından yürütülen “Farsça Konuşanlar İçin, Farsça’da Sık Kullanılan Urduca Kelimeler Sözlüğü” çalışması bitirilmiş olup, kayıt süreci için Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı Yayın Bürosuna gönderilmiştir. “Hayyam Rubaileri’nin İngilizce’ye Çevirisi” adlı çalışmanın basımı sene sonunda tamamlanmış olacaktır. Yayınlardan belirli bir kaynak elde edilmedi amacıyla, Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı Yayın Bürosundan sabit bir fiyat için onay alınmıştır. Bazı reklam ajansları gönüllü olarak bu yayınların radyolarda duyurularını yapmışlar ve çok düşük ücretlerle gazetelerde ilanlar yayınlanmıştır. İmkanlar elverdiği ölçüde, enstitü bu kolaylıklardan yararlanabilecektir.

2003

Bu dönem boyunca enstitü, bölgenin bilim adamlarını, önemli kültürel ve tarihi konularda araştırma yapmak üzere görevlendirmeye devam etmiştir. Önerilen araştırma projeleri arsında olan “Pakistan’ın Kuzey Bölgelerinin Coğrafi ve Kültürel Tarihi” adlı çalışma ertelenmiş olup daha sonra ele alınacak, “Cem Sultan (Fatih Sultan Mehmet’in oğlu) Dîvanı’nın Edit ve Analizi” adlı çalışma ise yayınlanmıştır. Diğer bir çalışma olan ve Dr. Şehid Çovderî tarafından yürütülen “Farsça Konuşanlar İçin, Farsça’da Sık Kullanılan Urduca Kelimeler Sözlüğü” çalışması tamamlanmış ve basılmıştır. “Hayyam Rubaileri’nin İngilizce’ye Çevirisi”nin kitap olarak yayınlanmıştır. “Osmanlı Döneminde Bilim Süreci”, “İran’da İkbal Araştırmaları”, “Azerbaycan Cumhuriyeti Kültürü Hakkında Bilinenler” adlı çalışmalar ise tamamlanmak üzeredir. ““Horasan Tasavvufunun Hint-Pakistan Yarım Kıtası ve Anadolu’daki Etkileri” ve “Orta Asya’ya Genel Bakış” adlı çalışmalar da tamamlanmak üzeredir. “İpek Yolu Hikayelerinin Farsça’ya Çevirisi” çalışması EKE’nin UNESCO Tahran ve Taşkent büroları ile işbirliği çerçevesinde basılmıştır. Profesör Dr. Abdülmelik Nisanbayev’in çalışması olan “Kazak Felsefesi” adlı kitap, Kazak dilinde basılmış olup, yakın bir zamanda İngilizce versiyonu da yayınlanacaktır. Yayınların masraflarının karşılanması için belli bir kaynak elde edilmesi gerekli olduğundan, bu yayınların bazılarının piyasada satılması olanakları araştırılmıştır.

Üç Ayda Bir Yayınlanan EKE Dergisi (ECI Quarterly Journal)

2001

Nevruz konusunun işlendiği, derginin ilk sayısı İngilizce olarak hazırlanmış ve basılmıştır. ECO bölgesinde Farsça konuşulan ülkelerin halklarının da anlayabilmesi bakımından, derginin bir bölümü de Farsça olarak hazırlanmıştır.

2002

Ekim 2002 tarihine kadar, söz konusu derginin 6 sayısı yayınlanmış, konu olarak, bölgenin tarihi, edebiyatı, sanatı ve kültürü incelenmiştir.

2003

Mart 2003’e kadar derginin sekiz sayısı yayınlanmıştır. Bu sayılarda ulusal kültürler, sanat, edebiyat, bilim ve bölge tarihi ile ilgili konularda yazılar yer almıştır. Dergi, yalnızca Tahran’daki üye ülkelerin elçiliklerine değil, Tahran içinde ve dışında bulunan bölgesel ve uluslararası örgütlere ve ajanslara, ayrıca diğer elçiliklere de gönderilmiştir. Bazı durumlarda, takdir belirten veya derginin birden fazla kopyasının istenmesi ile ilgili mektuplar alınmaktadır. Bu durum, derginin okuyucular tarafından genel olarak iyi karşılandığının göstergesidir. Ama, üye ülkelerden dergide yayınlanması için gönderilen makale ve diğer materyal sayısı, halen teşvik edici düzeyde değildir. EKE sözleşmesinin I. Madde’sinin 20. fıkrasında da belirtilerek enstitünün hedef ve amaçları arasında yer alan derginin birkaç sayfasında, bölge halkları arasında daha iyi anlaşılmasını sağlamak için, ECO üye ülkelerinin ulusal dillerinin de yer alınmasına olanak verilmiştir. Dergide yerel müziklere, ulusal gelenek ve göreneklere ve edebiyata yer verilerek üye ülke halklarının, bölgenin kültür, eğitim ve sosyal problemlerine dikkatlerinin çekilmesine çalışılmakta, bölgede düzenlenecek konferans, seminer, kongre gibi kültürel olay ve haberlerin duyurulması sağlanmaktadır. Bütçe olanakları ve üye ülkelerin katkı paylarını ödeme konusundaki tutumları ve dergide yayınlanması için üye ülkelerden gelmesi beklenen materyallerin azlığı göz önüne alınarak, enstitü, EKE Haber Bülteni’nin yayınına üç aylık olarak başlama ve daha sonra aylık olarak yayınlanmasına karar vermiştir. Böylelikle, bültende ECO üyesi ülkelerdeki kültürel etkinlikler hakkında güncel bilgi ve haberlerin yer alması sağlanacaktır. Haber Bülteninin, canlı başlıklar, güncel konular ve özenle hazırlanmış formatı sayesinde ECO üyesi ülkelerde çok fazla dikkat çekeceği umut edilmektedir.

Ulusal Yetkili Merci

2000-2001

EKE üye ülkelerden, Ulusal Yetkili Merci bildirmeleri konusunda talepte bulunulmasına karşın, Azerbaycan, İran ve Pakistan haricinde diğer ülkelerden hala bir atama yapılmamıştır.

2002

EKE üye ülkeler ile enstitü arasında her türlü iletişimin sağlanması için Ulusal Yetkili Merci bildirmeyen ülkelerle, isimleri daha önceden bildirilen şahsiyetler aracılığıyla irtibatı sağlamıştır. EKE tarafından yürütülen sürekli çabalar sonucunda, Kazakistan, Ulusal Yetkili Mercisini bildirmiş, diğer kalan üyelerin de bildirmesi umut edilmektedir. 2002 Nisan ayında yapılan İcra Direktörleri toplantısında Afganistan ve Tacikistan Büyükelçileri, Enstitü ile samimi işbirliğini sürdüreceklerini ve yakın gelecekte vurgu alanlarını bildirmeyi umduklarını ifade etmişlerdir.

2003

Vurgu alanlarının belirtilmesi konusunda bir değişiklik olmamış ve diğer ülkelerden pozitif yanıt halen beklenmektedir.

İcra Komitesi’nin Yapısı

2002

EKE Tüzüğünün III. Maddesinde, İcra Direktörü’ne çalışmalarında yardımcı olması için kurulması öngörülen İcra Komitesinin tesisi çalışmaları başlatılmış ve buna göre katılım paylarını ödeyen dört ülkeden, bir kültürel uzman olan adaylarını bildirmeleri talep edilmiştir.

2003

Yıl boyunca, pozisyon hala aynı kalmış olup, ilgili üye ülkelerin cevapları beklenmektedir.

EKE’nin Diğer Kültürel Faaliyetleri

Uluslararası Tahran Ticaret Fuarına Katılım

1999-2000

Enstitü, bütün imkansızlıklara rağmen, 1999 Ekim ayının ilk haftası boyunca Tahran’da yapılan Uluslararası Ticaret Fuarı’na başarılı bir şekilde katılmıştır. Katılım, üye ülkelerden karşılanan materyallerle ECO standında gerçekleştirilmiştir. 2000 yılı için, Enstitü, fuarda daha etkin yer alınması için Tahran’daki üye ülkelerin elçiliklerine daha fazla katkı yapmaları çağrısında bulunmuştur. Bu çağrıyla, gerekli olan, kitap, magazin, işitsel ve görsel materyaller, folklorik, geleneksel veya modern sanatsal parçalar, elişleri, resimler, gelenek ve görenekleri anlatan malzemeler, geleneksel giysiler, posta pulları, madeni paralar gibi materyallerle katılım istenmiştir. EKE, 2000 Ekimi’nde yapılan Tahran Uluslararası Ticaret Fuarı’ndaki ECO standında daha etkin biçimde yer almıştır. Azerbaycan, İran, Pakistan ve Türkiye’den video belgesel filmleri, CD’ler ve ses bantları gibi materyallerin sağlanmasında daha olumlu yanıt alınmıştır. Bu materyaller Tahran Uluslararası Ticaret Fuarı’nda kullanılması yanında aynı zamanda 2001 Kasım ayında ECO günü kutlamaları boyunca ECO sekreterliğinde sergilenmiştir.

EKE Sergi Merkezi

2000-2001

EKE enstitü binası içinde küçük bir “sergi merkezi” oluşturmuştur. Bu merkezde ECO üye ülkelerinden karşılanmış bulunan çeşitli elişleri ve diğer kültürel malzemelerin sergilenmesi düşünülmüştür. Böylelikle, yıl boyunca sürekli olarak, bölgenin kapasitesiyle ilgili sağlanmış bulunan bilgiler ve potansiyeller sergilenmiş olacaktır. “Sergi Merkezi”, oluşturma çabaları bu yıllar içinde sonuca ulaşamamış ve üye ülkelerden istenen materyaller sağlanmadığı müddetçe de bu mümkün görünmemektedir.

2002-2003

Enstitüde “Sergi Merkezi” oluşturulması kapsamında EKE, üye ülkelerden sergilenmek üzere kitap, magazin, broşür, posta pulu, madeni para, poster, resim, görsel ve işitsel materyaller, folklorik, geleneksel veya modern sanat eserleri, elişleri, geleneksel ve gelenek ve görenekleri içeren giysiler ve benzeri materyallerin sağlanması talebinde bulunmuştur. Buna göre, İran, Kırgızistan, Türkiye ve Kazakistan dışında diğer üye ülkeler yeterli katkıyı sağlamamışlardır.

EKE Fotoğraf Sergisi

2002

EKE Tahran’da üye ülkelerle işbirliği çerçevesinde, fotoğraflar yoluyla üye ülkelerin seremonileri, gelenek ve göreneklerini betimleyen bir “fotoğraf sergisi” düzenlemeyi kararlaştırmıştır. Bu nedenle, üye ülkelerden Enstitüye farklı büyüklükte yeterli sayıda fotoğrafların sağlanması istenmiştir. Bu sergiler sayesinde bölge halkları arasında karşılıklı anlayışın geliştirilebileceği umulmadıktadır. Enstitü, Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı, İran İslâm Cumhuriyeti Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı ve Pakistan İslâm Cumhuriyeti Hükümeti’nden bu konuda teşvik edici destekler almıştır. Böylelikle EKE, Tahran’da bir “fotoğraf sergisi” organize edebilmiştir. Bu sergi 2002 Kasım ayındaki ECO günü dolayısıyla ECO sekreterliğinde gerçekleştirilmiştir. Üye ülkeler İran, Pakistan ve Türkiye arasındaki işbirliğinin arttırılması nedeniyle, bu ülkelerin seremonilerini, gelenek ve göreneklerini betimleyen fotoğraflar sergilenmiştir. Enstitü, diğer üye ülkelerin de katkısıyla, farklı amaç ve büyüklükte yeterli sayıda fotoğrafın Enstitüye sağlanmasının, yeni sergiler düzenlenmesini sağlayacağını umut etmektedir.

ECO Gününde EKE’nin Katılımı

27 Kasım 2001 tarihinde düzenlenen ECO günü nedeniyle, EKE, ECO sekreterliğinde bir Sanat  Sergisi organize etmiştir. İranlı bir sanatçının eserlerinden oluşan ve 2000 yılı ECO birincilik ödülünü almış olan “Doğanın İmhası” adlı, bu sergi ziyaretçiler tarafından beğeniyle izlenmiştir. EKE tarafından ECO sekreterlik binasının bir köşesinde de ECO üyesi ülkelere ait elişleri ve diğer kültürel ürünler sergilenmiştir.

Ayrıca, EKE İcra Direktörleri imzasını taşıyan “Medeniyetler Arası Diyalog” adlı bir makale, ECO haber bülteninde yer almıştır. Aynı konuda diğer bir makale ise, Tahran'da yayınlanan İRAN NEWS adlı İngilizce gazetede, yine EKE İcra Direktörleri imzasıyla, ECO günü başlığı altında ve iki bölüm halinde (28 ve 29 Kasım 2001 tarihinde) yayınlanmıştır.

18 Aralık 2001’de EKE tarafından, ECO sekreterliğinin katkıları ve Pakistan Elçiliği Okulu öğrencilerinin katılımı ile, İran’lı “Def” ve “gitar” sanatçılarının müzik parçaları sundukları bir kültür gecesi düzenlenmiştir.

EKE, ECO günü kutlamalarında ECO sekreterliği ile işbirliği içerisindendir. EKE üyesi ülkeler İran, Pakistan ve Türkiye’nin işbirliği ile Tahran’daki ECO sekreterliğinde 28 Kasım 2002 tarihinde ECO günü nedeniyle iki günlük bir “fotoğraf sergisi” düzenlenmiştir.

“Şair-Filozof Allame İkbal ve Modern Zamana Meydan Okuma” Adlı Uluslararası Konferans

İran İslâm Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Kültürel Koordinasyon Bölümü ile Pakistan'ın Tahran Büyükelçiliği işbirliğiyle 24 Şubat 2001 tarihinde organize edilen “Şair-Filozof Allame İkbal ve Modern Zamana Meydan Okuma” adlı uluslararası konferans süresince EKE, Pakistan Büyükelçiliği ile işbirliğinde bulunarak, İranlı bilim adamlarının katılımı için davetiye listesinin hazırlanmasında katkı sağlamıştır. Bunun yanında, Enstitü’nün eski başkanı olan Sayın Mahmud Burucerdî, Allame Dr. Muhammed İkbal’in şiirleri konusunda bir konferans vermiştir.

Medeniyetler Arası Diyalog Konulu Uluslararası Konferansa Katılım

Birleşmiş Milletler Üniversitesi ve Uluslararası İlişkiler Okulu tarafından desteklenen Medeniyetler Arası Diyalog başlıklı uluslararası konferans 21 Ağustos – 3 Eylül 2002 tarihleri arasında Tahran’da yapılmış olup, EKE İcra Direktörleri konferansta temsilci bulundurmuştur.

İran İ.C. Kültür ve İslâmî İlişkiler Kurumu (I.C.R.O.) İle İşbirliği

EKE, İran İslâm Cumhuriyeti, Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı ile bütün alanlarda sürekli işbirliği içerisindedir. Bu bağlamda, I.C.R.O. Başkan Yardımcısı Sayın Manuçehr Mottakî ile makamında çeşitli kereler toplantılar düzenlenmiştir. Ayrıca, I.C.R.O. Başkan Danışmanı ve Uluslararası Organizasyon Bürosu Başkanı Sayın Hasan Eminiyan ile karşılıklı işbirliği konusunda müzakerelerde bulunulmuştur. I.C.R.O. yetkilileri, enstitünün fonksiyonel olması, çeşitli projelerinin hayata geçirilmesi ve her türlü destek ve işbirliği konularında tüm gayreti göstereceklerini belirtmişlerdir.

UNESCO ile EKE Arasındaki İşbirliği

1999-2000 tarihleri arasında EKE, Paris’teki UNESCO merkezine kendini tanıtma olanağı bulurken aynı zamanda, Tahran’daki UNESCO Temsilciliği bürosuyla da iletişime geçilmiştir. Buna göre, UNESCO İran temsilcisi Sayın Galileo Violini ile hem Enstitü merkezinde, hem de UNESCO temsilciliği merkezinde toplantılar yapılmış, ECO bölgesinde yürütülen çalışmalarda iki kurumun işbirliği ile ortak çaba sarf edilmesi konusunda mutabakat sağlanmıştır. Ayrıca EKE, İran Enstitüleri ve bölgesel organizasyonlar ile birlikte, Galileo Violini tarafından UNDP ofisinde düzenlenen diğer bir toplantıya katılmıştır.

2001 yılı boyunca, UNESCO ile EKE arasındaki işbirliği, düzenli bir şekilde gelişmiştir. Enstitü, İran İslâm Cumhuriyeti ve ECO tarafından UNESCO temsilcisi Galileo Violini’ye önerilen, çocuklar için 42 kısa hikayenin Farsça’ya ve daha sonra diğer dillere çevirisi projesini üstlenmiştir. Özellikle, İpek Yolu üzerinde yer alan farklı kültür, din ve geçmişi olan ülkelerden çocuklar hakkında hikayelerin bu kapsamda yer almasının çocuklar için çok ilginç olacağı düşünülmüştür.

2002 yılında “İpek Yolundan Hikayeler” adlı Farsça’ya çeviri çalışması UNESCO’nun Tahran ve Taşkent bürosu ile EKE işbirliği çerçevesinde basılmıştır.

26 Aralık 2002 tarihinde Kültür ve İslâmî İlişkiler Kurumu Uluslararası-Kültürel Araştırmalar Merkezi ve UNESCO Tahran bürosunun da katılımı ile, Hakîm Nasır Hüsrev Gobadiyanî'yi anma programına hazırlık çerçevesinde üçlü bir toplantı gerçekleştirilmiştir. EKE’nin tek başına bu faaliyeti gerçekleştirmeye hazır olduğunu belirtmesi üzerine, UNESCO tarafından belirlenen 2002 yılı yerine 2003 yılında hazırlık çalışmalarına devam edilmesi kararlaştırılmıştır.

2003 yılında, uluslararası örgütlerle işbirliği çerçevesinde EKE, 16-19 Ağustos 2003 tarihlerinde Tahran’da düzenlenen UNESCO Bölgesel Büroları ve UNESCO Ulusal Komisyonları Altbölgeler Küme Toplantısına katılmıştır.

Tahran Ez-Zehra Üniversitesi 2 Haftalık Kadın Etkinlikleri

2002

2002 yılında, Enstitü, Pakistan ve İran’dan Sivil Toplum Kuruluşları işbirliği ile “Medeniyetler Arası Diyalog” teması çerçevesinde, 2 Haftalık Kadın Etkinlikleri organize etmiştir. 8 – 22 Haziran 2002 tarihleri arasında Tahran Ez-Zehra Üniversitesi’nde düzenlenen bu seminerlerde nakış, örme, ve boyama ile ilgili atölye çalışmaları yapılmıştır. Bu kültürel faaliyetler, kültürel değişim programlarının teşviki amacına dönüktür. Böylece ECO ülkeleri arasında karşılıklı anlaşmayı, karşılıklı ilişkileri güçlendirmeye yönelik bölgedeki kadın örgütlerinin kültürel değişimini desteklemektedir. Seminerler, büyük başarı sağlamış ve İran basını, radyo ve televizyonlarında geniş yer almıştır.

İsfahan İslâm Sanat ve El Sanatları Uluslararası Kongresine EKE’nin Katılımı

2002

İslâm Sanat ve El Sanatları Uluslararası Kongresi İran’ın İsfahan şehrinde 4-9 Ekim 2002 tarihleri arasında gerçekleşmiş, kongreye katılımının yanı sıra enstitü kendi standında faaliyet göstermiştir. Sergi süresince, ECO Kültür Enstitüsünün standı İran İslâm Cumhuriyeti Kültür ve İslâmî İrşad Bakanı Ahmed Mescid Camiî, İslâm Konferansı Genel sekreteri Abdulvahid Belkeziz ve diğer makamlar tarafından da ziyaret edilmiştir. Enstitünün sınırlı sayıdaki kültürel materyallerine karşın, sergide güçlü bir tanıtım olanağı olabileceğinden, üye ülkelerden elde edilmiş birkaç broşürde dahil mevcut edebî eserlerin standa yer alması ziyaretçilerin ilgisini çekmiştir. Enstitü yetkilileri, ziyaretçilerin ECO hakkındaki sorularına yanıt vermeye çalışmışlardır. Ziyaretçilerin ECO hakkında bilgilendirilmeleri konusunda ECO Kültür Enstitüsü büyük başarı elde ettiği kanısında olup, standda elişi ve diğer kültürel materyallerin sergilenmesinde ECO üye ülkelerinin kültürel potansiyellerini gösterme olanağı sağlamıştır. Kültür ve İslâmî İlişkiler Kurumu ve İran İslâm Cumhuriyeti Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı ile sürdürülen işbirliği ve konukseverlikleri sayesinde Enstitü bütçesine herhangi bir yük binmediği de özellikle belirtilmesi gerekir.

Tahran Uluslararası Kitap Fuarı’na Katılım

2003

EKE, Mayıs 2003 tarihinde Tahran’da düzenlenen Uluslararası Kitap Fuarı’na ECO standında katılmıştır.

ECO Ülkeleri 1. Ortak Kültürel Semboller ve Medeniyetin Değerlendirilmesi Semineri

2003

ECO Ülkeleri 1. Ortak Kültürel Semboller ve Medeniyetin Değerlendirilmesi Seminerinin, 2003 yılında İran İslâm Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ve İranoloji Vakfı tarafından yapılması planlanmıştır. ECO Kültür Enstitüsü de ayrıca bu girişimde ortak işbirliği olanakları hakkında organizatörlerle aktif olarak işbirliğine girmiştir. Eğer 2003 veya 2004 yıllarında bu seminer yapılırsa, EKE kendi olanakları çerçevesinde buna yardımcı olabilecektir.

10 Günlük 1. EKE Tiyatro Festivali

ECO Kültür Enstitüsü Ekim 2003 tarihinde İran’ın üç eyaletinde (Mazanderan, Golestan ve Gilan) bu sanat alanında bölgenin potansiyel olanaklarının projelendirilmesini amaçlayan 10 günlük Tiyatro Festivali organize etmiştir. İran İslâm Cumhuriyeti Hükümeti, bu festivalin organizasyonunda yeterli desteği sağlamıştır. Festivale katkı mahiyetinde, uzman toplantıları, broşür sunumları çerçevesinde ana konular olarak tiyatro performansı ve bir seminer, festival süresince festivalde günlük haber bültenlerinin ve bir albümün piyasaya çıkarılması konularında yardımcı olmuştur. Festivalin açılış töreni İran İslâm Cumhuriyeti Kültür ve İslâmî İrşad Bakanı Ahmed Mescid Camiî tarafından Tahran, Niyaveran Kültür Merkezi’nde 12 Ekim 2003 tarihinde, diplomatların, çeşitli kademedeki bürokratların, bölge sanatçı ve bilim adamlarının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Festival, Tahran Niyaveran Sanatsal Yaratıcılık Vakfı ile birlikte yapılmıştır. Festivalin özellikle ECO ütesi ülkelerden birçok tiyatro grubunun ilgisini çekmeyi başardığını belirtmek gerekir. Festivale ev sahibi ülke İran ile birlikte Afganistan, Azerbaycan, Pakistan, Tacikistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’den tiyatro grupları katılmışlardır. Bu gibi festival çalışmalarının diğer ECO ülke üyelerinde de yapılması ve desteklenmesi ve böylece bölge ülkelerinin karşılıklı anlayış ve ilişkilerinin arttırılmasına yönelik teşvik edici çalışmalar yapılmasına olanak sağlanması umut edilmektedir. Genel olarak gözlemcilerin söylediğine göre, ilk kez yapılan bu çalışma ile ECO halkları arasında kaynaşmaya zemin hazırlanmıştır. Yapılan bu festivalde her üç eyalette de festivalle ilgili broşür, resim, poster vb. her yeri kapladığı belirgin bir şekilde görülmüştür. Ayrıca, EKE Tiyatro Festivali vesilesi ile yerel örgütler tarafından birçok gösteri ve törenler organize edilmiştir. Böylece, çalışmanın çok başarılı geçtiği düşünülmektedir.