Name-i Aşina

4. Uluslararası Fars Dili ve Edebiyatı Hocaları

KONGRESİ’NİN ARDINDAN (Tahran 20 – 22 Ekim 2003)

            4. Uluslararası Fars Dili ve Edebiyatı Hocaları Kongresi, 170 İranlı ve yabancı bilim adamı ile Kültür ve İslâmî İrşad Bakanlığı, Fars Dili ve Edebiyatını Geliştirme Konseyi'nin katılımı ve Yüksek Öğretim, Araştırma ve Teknoloji Bakanlığının katkılarıyla, 20-22 Ekim 2003 tarihlerinde Tahran Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde gerçekleştirildi.

Toplantının açılış töreni, 20 Ekim günü sabah saat 09:00'da İran İslâm Cumhuriyeti milli marşının dinlenmesinin ardından Kur'an okunarak başladı.Tahran Üniversitesi rektörü Faraci Dana'nın katılımcılara hitaben yaptığı hoşgeldin konuşmasından sonra, Tacikistan, Hindistan ve Rusya ülkeleri, dil ve edebiyat hocaları dostluk cemiyetinin mesajı okundu. Toplantının ilk konuşmacısı olarak kürsüye gelen İranoloji Kurumu başkanı Dr. Hasan Habibi, Fars dilindeki bazı sorunlara değinerek, Farsça yazı için özel kuralların telif edilmesinin gerekli olduğunun altını çizdi.

İkinci konuşmacı, Tacikistan'dan katılan Fars dili ve edebiyatı hocası Muhammed Can Şekûri idi. Asırlar boyunca Fars dilinin korunmasında büyük rolleri olan Buhara, Bedahşan, Semerkant ve Hocent halklarından söz eden Şekûri, Fars dili ve Hafız'ın şiirlerinin tıpkı güzel bir gelincik gibi, insanı şevk ve zevk ile meşgul edebileceğini ifade etti.

Daha sonra söz alan Fars Dili ve Edebiyatı Akademisi başkanı Gulamali Haddad Adil, önce Farsça'daki birçok sorunlara işaret ederek, gerek İran'da gerekse dünyanın diğer yerlerinde kavramlar, araçlar ve yöntemlerin gelişmesinin Fars dilini de gelişmeye davet ettiğini hatırlattı ve şöyle devam etti: "Birçok yabancı kelimenin, çeşitli alanlardaki uzmanlar ve hatta halk tarafından kullanılması, Farsça'nın bilimsel, teknik ve ekonomik gelişmelerden ne derece geride olduğunu göstermektedir."

Açılış töreninin diğer konuşmacısı olan, Çin'den Fars dili ve edebiyatı hocası Zen Yanşin, Fars dilinin çeşitli milletler arasında çok önemli bir kültürel alış veriş ve anlayış sağlama aracı olduğuna değinerek, bu dilin, İran'ın eski medeniyetinin gelişmesinde çok büyük rol oynadığını söyledi. Yanşin, Fars dili ve edebiyatı öğrencilerinin giderek dünyadaki sayılarının arttığını hatırlatarak, bu artışın, öğretim kalitesinin yükseltilmesi gibi sorunları da beraberinde getirdiğini vurguladı. Daha sonra, Yüksek Öğretim, Araştırma ve Teknoloji Bakanlığı Kültürel ve Sosyal İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Hadi Haniki, dünyanın çeşitli ülkelerinde 10 yeni kürsünün açılması için çalışmalarının sürdüğünü belirterek, şu anda dünya üniversitelerindeki 15 Fars Dili ve Edebiyatı kürsüsünün İran'dan gönderilen hocalar tarafından idare edildiğini hatırlattı. Konuşmasının başka bir bölümünde dünyanın 36 üniversitesinde lisans, 32 üniversitede yüksek lisans ve 12 üniversitede ise doktora düzeyinde Fars dili ve edebiyatı eğitimi verildiğini ifade eden Haniki konuşmasının sonunda, Farsça'nın "kendi ile konuşma", "başkası ile konuşma" ve "medeniyetler içi ve dışı diyalog" için bir vesile olduğundan söz etti.

Son konuşmacı, Kültür ve İslâmî İrşad Bakanı ve 4. Uluslararası Fars dili ve Edebiyatı Hocaları Kongresi Başkanı Ahmed Mescid Camiî idi. Mescid Camiî, Farsça'nın kültürel mirasın oluşumundaki konumunu hatırlatarak, "Farsça, biz İranlılar'ın tarihi, kültürü ve ulusal kimliği ile son derece bağlantılıdır ve biz kültürel geleceğimizin bir kısmını onun kaderine bağlı olarak görüyoruz. Ancak kuşkusuz bunlar, Farsça ile ilgili söylenebilen gerçeklerin sadece bir kısmıdır. Fakat bu gerçekliğin doğru ve eksiksiz bir biçimde anlaşılabilmesi, İnsanlığın manevî mirasının oluşumunda rol sahibi bir dil olarak Farsça'nın dünyadaki konumunu dikkatle incelemekle mümkündür" dedi. Mescid Camiî konuşmasının bir başka bölümünde, son yıllarda çeşitli ülkelerde, Fars dili kürsülerine olan ilginin artışına dikkat çekerek, İran kültürü ve Fars dilinin konumu, İran ile dünya ülkeleri arasındaki kültürel münasebetlerin geleceğinin parlak olacağını müjdeliyor" dedi. 20 Ekim Pazartesi günü öğleden sonraki konuşmalar, üç salonda ve üç oturumda devam etti:

1-     "Fars Dili Öğretimi" konusuna ayrılan birinci oturumda İran, Azerbaycan, Ukrayna, Rusya ve Hindistan'dan toplam 6 konuşmacı tebliğ sundular.

2-     "Fars Dilinde Sorunlar ve Konular" başlıklı ikinci oturumda İran, Tacikistan, Hindistan, Fas, Mısır ve Türkiye'den olmak üzere toplam sekiz konuşmacı söz aldı.

3-     Üçüncü oturumda, "Dünyada Fars Dili" konusu ele alındı ve İran, İngiltere, İtalya, Bangladeş, Pakistan, Rusya, Polonya ve Hindistan'dan olmak üzere toplam sekiz konuşmacı konuştu.

İkinci gün konuşmaları, Salı (21 Ekim 2003) sabahı üç oturumda gerçekleşti:

1-     Birinci toplantıda, "Fars Dili Öğretimi" konusu ele alındı ve İran, Ermenistan, Tacikistan, Rusya ve Çin'den olmak üzere toplam yedi konuşmacı konuşma yaptı.

2-     İkinci oturumda "Fars Dilinde Sorunlar ve Konular" ele alındı ve İran, Türkiye, Afganistan, Mısır, Fas, Hindistan ve Çin'den katılan toplam sekiz konuşmacı konuştu.

3-     "Dünyada Fars Dili" başlığını taşıyan üçüncü oturumda İran, Ürdün, Azerbaycan, Ukrayna, Amerika, Pakistan, Afganistan ve İngiltere'den olmak üzere toplam sekiz konuşmacı söz aldı.

İkinci gün konuşmaları öğleden sonra üç oturumda devam etti:

1-     İlk oturumda, "Fars Dili Öğretimi" konusu ele alındı ve İran, Ürdün, Mısır, Hollanda, ve Çin'den olmak üzere toplam altı konuşmacı konuşma yaptı.

2-     "Fars Dilinin Sorunları ve Konuları" adıyla düzenlenen ikinci toplantıda, İran, Suriye, Kazakistan, Hindistan, Tacikistan ve Lübnan'dan olmak üzere toplam yedi konuşmacı konuştu.

3-     "Dünyada Fars Dili" adıyla düzenlenen üçüncü oturumda, İran, Ürdün, İngiltere, Bangladeş, Bosna Hersek, Pakistan, Afganistan ve Fas'tan olmak üzere toplam sekiz konuşmacı konuşma yaptı.

Üçüncü gün (22 Ekim Çarşamba) sabah, konuşmalar iki oturumda devam etti:

1-     "Fars Dili Öğretimi" başlığıyla gerçekleşen ilk oturumda İran, Fas, Suriye ve Hindistan'dan katılan toplam beş konuşmacı konuştu.

2-     "Dünyada Fars Dili" adıyla düzenlenen ikinci oturumda, Bangladeş, Pakistan, Rusya, Fas, Hindistan, Fransa ve İngiltere'den olmak üzere toplam yedi konuşmacı katıldı.

Kapanış toplantısı, 22 Ekim Çarşamba günü akşam saat 20:00'de, "Kültürel Eserler ve Simalar Cemiyeti" binasında gerçekleşti. Bu toplantıda "Kültürel Eserler ve Simalar Cemiyeti" başkanı Mehdi Muhakkık'ın yaptığı kısa bir konuşmanın ardından, katılımcıların ortak bildirisi, Hindistanlı bir bilim adamı tarafından okundu.

Bu bildiride, konferansı düzenleyen kurumlara teşekkür edildikten sonra, şu konular üzerinde mutabakata varılmıştır.

1-     İran İslâm Cumhuriyeti, dünyadaki Fars Dili ve Edebiyatı kürsülerinin güçlendirilmesi için yardımlarını artırmalı.

2-     Fars Dili ve Edebiyatı ile ilgili İran'da yayınlanan kitaplar ve eserlerin Fars Dili ve Edebiyatı kürsülerine gönderilmesi.

3-     Yabancılar için hazırlanan Farsça öğretim kitaplarının yeniden gözden geçirilmesi ve konuyla ilgili yeni kitapların telif edilmesi.

4-     Oturumların düzenli bir şekilde devam ettirilmesi.

5-     Bir sonraki oturumun Tacikistan'da gerçekleştirilmesi.

Konferansa katılan Fars dili ve edebiyatı hocaları, toplantıların yanısıra, Niyaveran Kültür Sarayı ve Büyük İslâm Ansiklopedisi Kurumu gibi yerleri ziyaret ettiler. Ayrıca, İran Şairler Cemiyeti ve Kültür ve İslâmî İlişkiler Kurumu gibi bazı kurumlar tarafından verilen yemek ziyafetlerine de katıldılar.