|
İNTERNETTE FARS DİLİ VE EDEBİYATI
İletişim teknolojisindeki temel değişiklikler ve dünyada
internetin günden güne yaygınlaşması, bilgiye erişmek isteyenlerin
bulundukları yerin uzaklığını etkisizleştirerek verilere eskiden
olmadığı kadar hızlı erişimi ve bilgi birikiminin artmasını sağlamıştır.
Elinizdeki yazı, bilgi alışverişindeki yeni gelişmenin
boyutlarını sergilerken, Fars dili ve edebiyatına ilgi duyanlara Fars
dili ve edebiyatıyla ilgili birkaç Farsça siteyle tanışma imkânı
sunmaktadır.
Hafız Web Sitesi
Hâce Şemsuddin Muhammed Hâfız-ı Şîrâzî'nin hayatı ve
şiirleriyle tanışmak için aşağıdaki siteye giriniz:
http://www.hafizonlove.com
Bu yazıda okumakta olduğunuz konular, 28 Aralık 2000
tarihinde bu siteden alınmıştır.
Bu sitenin ana sayfasında birtakım bağlantılar ( link)
gِrmektesiniz:
1- Rubaiyat of Hafiz bağlantısı, Hâfız'a ait olan
42 rubaiye ve İngilizce çevirilerine erişimimizi sağlamaktadır. İlk
rubai şöyledir:
جز نقش تو در نظر نيامد ما را جز كوي تو رهگذر نيامد مارا
خواب ار چه خوش آمد همه را در عهدت حقا كه به چشم در نيامد
ما را
The only vision I
have is your sight
The only thing I follow is your light
Everyone finds his repose in sleep
Sleep from my eyes has taken flight
(Gِzümüzde senin gِrünümden başkası yok
Senin mahallenden başka güzergâhımız yok
Herkese uyku güzel gelse de, seninle sözleşmede
Doğrusu bizim gözümüze uyku girmedi)
Bu rubailerin İngilizce çevirisi Şehriyar-i Şehriyârî'ye
aittir.
2- Picture Gallery bağlantısı, Hafız konulu bazı
minyatürleri içermektedir.
3- Biography of Hafiz bağlantısı, Hafız'ın hayat
hikâyesini İngilizce olarak anlatmaktadır.
4- Hafiz Link, bizi Links (bağlantılar)
adını taşıyan sayfaya bağlar. Bu sayfa, bu siteyi ziyaret edenlere bir
takım kolaylıklar sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. İlgili bağlantıyı
tıkladıktan sonra sol tarafta ve
Choose a subject başlığının altında “Fars ve İngiliz Dillerinde
Hafız”ve “Hayat Hikâyesi” ile başka konuların fihristinin verildiği bir
sayfaya girmektesiniz. Bu konularından her birini seçmeniz durumunda
karşı pencerede ve Choose a site
başlığının altında seçilen konularla ilgili siteleri görmektesiniz. Bu
sitelerden her birini tıklayarak o sitelere girmek mümkündür.
5- Guest Book (ziyaretçi defteri) bağlantısı, bu
sitede gezinti yapanlardan, bu konudaki gِrüşlerini yazmalarını
istemektedir. Bir süre sonra bu görüşler bu sayfada depolanmakta ve
başkaları bunlardan haberdar olmaktadırlar.
6- Shahriar bağlantısı, Hafız'ın bu sitedeki
şiirlerinin İngilizce mütercimi Şehriyâr-i Şehriyârî'ye aittir.
Şehriyârî'nin belirttiğine göre bir gün kendisi Zerdüştilerin Los
Angeles'taki mâbedinde ateş mihrabının karşısında dururken, ansızın
gözüne, mâbedin dışındaki uzun serviler takılır ve gayri ihtiyari olarak
gözünde Şiraz'da Hafız'ın kabrinin bulunduğu mekan canlanır. Bu sahne
ona, Hâfız'ın şiirlerini İngilizceye çevirmede ilham kaynağı olur ve
sonunda bu işi gerçekleştirmek için Tanrı'yla ve Hafız'la sözleşir.
7- Search bağlantısı, bu sitede nasıl araştırma
yapılacağını anlatmaktadır.
8- What's New bağlantısı, bu siteye giren en yeni
programları göstermektedir. İngilizce'ye yeni çevrilmiş bir gazel ya da
bu alanda yaratılmış yeni bir sanat eseri, tarihi belirtilerek bu
sayfanın dizininde belirtilmektedir. Bu sayfaya girdikten sonra, 22
Haziran 200 tarihinde bu siteye girmiş olan
Ghazal 415 bağlantısını tıklayınız.
Bu sayfada ilk beytini aşağıda verdiğimiz şu beytin metni ve İngilizce
çevirisiyle karşılaşacaksınız:
اي پيك راستان خبر يار ما بگو خبر گل به بلبل داستان سرا
بگو
9- TOC bağlantısı,
Table of Contents'in kısaltması olup
Hafız sitesindeki konuların geneline ilişkin nispeten tam bir dizin
vermektedir. Bu dizin, Hafız'ın gazelleri, Hafız'ın rubaileri, resim
galerisi ve Hafız'ın hayat hikâyesi ile Hâfız falını içine almaktadır.
10- FAQ bağlantısı,
Frequently asked Questions'ın
(sıklıkla sorulan sorular) kısaltması olup burada Hafız ile ilgili
olarak sıkça karşılaşılan soruların cevapları yer almaktadır. Bu sayfada
sol tarafta yer alan pencerede
Click on the question blow başlığı altında yer alan konulardan
birini seçiniz. Buradaki dizin, gerçekten Hafız alanında herkesin
kafasında yer eden sık rastlanan soruları kapsamaktadır. Sağdaki
pencerede, seçilen sorunun cevabı bulunmaktadır.
11- Rumi bağlantısı, bizi
http://www.rumionfire.com
adresine bağlamaktadır.
12- Omar Khayyam bağlantısı, bize Ömer Hayyam'ın
hayatını ve şiirlerini tanıtmaktadır.
13- Zarathushtra bağlantısı, bize Zerdüşt dinini
tanıtır.
14- Fal – e Hafiz bağlantısı, bizi Hafız falı
sayfasına ulaştırır. Bu sayfada Hafız Divanından fal tutmak için “Click
on the button blow to have your fal” cümlesinin altında yer alan
Fal – e Hafiz düğmesini tıklayınız.
Harvard ـniversitesi
Amerika Harvard Üniversitesi, kapsamlı bir üniversite
olarak, temel bilimler, fen bilimleri, insanî bilimler, teknoloji ve
sanat alanlarında geniş araştırma merkezlerine sahiptir. İlk önce bu
üniversitenin sitesine giriniz:
http://harvard.edu
Bu üniversitenin ana sayfasında
Academics bağlantısını
tıkladığınızda bu üniversitenin merkezlerini ve fakültelerini içine alan
dizinin yer aldığı sayfaya girersiniz. Bilm ve sanatlar fakültesinin
sayfasına girmek için Faculty of
Arts and Sciences bağlantısını tıklayınız. Sonra da bu fakülteye
bağlı bulunan çeşitli bölüm ve anabilim dallarıyla tanışmak için
Departments bağlantısını tıklayınız.
Bu sayfa, Divisions, Departments
and Committees with Curricular Responsibilities başlığını
taşımaktadır. Bu sayfada List of
all bağlantısını tıklayınız. Karşınıza çıkan dizinde alfabe sırasına
göre bir çok bağlantı göreceksiniz. Bizim için iki bağlantı daha
önemlidir:
a) Middle Eastern Studies
b) Near Eastern Languages and Civilizations
a) Middle Eastern Studies bağlantısı bizi,
Ortadoğu araştırmaları alanındaki programlarla tanıştırır. Örneğin bu
sayfada Center for Middle Eastern
Studies başlığının altında aynı adı taşıyan bağlantıyı
tıkladığınızda Harvard Üniversitesinin Ortadoğu Araştırmaları Merkezine
(CMES) girersiniz. Bu merkez 1954 yılında Kuzey Afrika, Ortadoğu, Orta
ve Güney Asya dilleri, edebiyatları, tarihi, yönetimleri, ekonomisi ve
kültürü alanında yapılan çalışmaları himaye etmek amacıyla kurulmuştur.
Ortadoğu Araştırmaları Merkezi sayfasında
General ME Info bağlantısını
tıklayınca (bu sayfa “up to date”
biçimindedir ve dolayısıyla bir süre sonra değişebilir) Ortadoğu
konusunda genel bilgilere dair çeşitli konuların listesiyle
tanışırsınız. Bu sayfanın sağ tarafında da bölgenin çeşitli ülkelerinin
listesi yer almaktadır. IRAN
yazılı alanı tıklandığında “Harvard Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları
Merkezinde İran” bölümüne girilmektedir. Bu bölümde tarih, sanat,
edebiyat, kültür ve eğitim, siyaset ve hükümet, öğretim ve bilimler,
ticaret ve ekonomi, gazete ve radyo gibi başlıklarla karşılaşmaktayız.
1- Literature başlığı altındaki
Iranian Poetry bağlantısını
tıkladığınız zaman “İran Şiiri” sayfasına ulaşmaktasınız. Bu sayfadan
İranlı şairlere ilişkin bağlantılar bulunmaktadır.
2- Epic of Shahnameh Ferdowsi in English
bağlantısı, bizi Firdevsi'nin şiirlerinin İngilizce çevirilerine
ulaştırmaktadır.
3- Culture & sports başlığı altında yer alan
Fale Hafez bağlantısı, bizi
Hafız falı sayfasına ulaştırmaktadır.
Şimdi pencere üzerindeki Back düğmesini birkaç kez
tıklayarak (ya da Back Space
tuşuna basarak) Ortadoğu Araştırmaları Merkezinin sayfasına geri
dönünüz. General ME Info
bağlantısını yeniden tıklayınız. Bu sayfayı biliyorsunuz:
1- “Texas Üniversitesi İslam ve Ortadoğu Araştırmaları
Merkezi”ne bağlanmak için General
Information Resources başlığı altında yer alan Center for Middle
Eastern and Islamic Studies bağlantısını tıklayınız. Bu sayfada sol
tarafta yer alan dizindeki Iran başlığını tıkladığınızda İran bölümüne
girersiniz. Ardından, bu sayfada
Art and Culture başlığı altında yer alan The Persian Art of
Visual Poetry bağlantısı, bizi İran sanat ve edebiyatında minyatür
konusuyla tanıştırır.
Aynı şekilde
Persian English.com bağlantısı, bizi
Persian English sitesine
bağlamaktadır. Bu site hakkında ilerde daha fazla bilgi vereceğiz.
2- Library of Congress Country Studies
bağlantısı, bizi Ohio Üniversitesi ile ilgili bölümde değindiğimiz
Kongre Araştırma Kütüphanesine ulaştırmaktadır.
3- Student Organizations başlığı altında yer alan
Persian Society bağlantısı,
bizi Amerika Pennsylvanie Üniversitesi İranlılar Topluluğuna
ulaştırmaktadır.
4- Sufism başlığı altında tasavvuf düşüncesi,
edebiyatı ve kurumları ile tanışmak bakımından ilginç bağlantılar
bulunmaktadır. Bu bağlamda Nakşibendilik ( Naqshbandis)
ve İran'da tasavvuf ile tanışabilirsiniz.
5- Zoroastrianism başlığı altında Zerdüşt ve
Avesta ile tanışmayı sağlayan önemli bağlantılar bulunmaktadır.
Avesta bağlantısı, bizi
http://www.avesta.org
sitesine ulaştırmaktadır.
About Zoroastrianism bağlantısı, bizi Zerdüştilikle
tanışmamızı sağlayacak sayfaya ulaştırmaktadır.
Stanford University Zoroastrian Group bağlantısı,
bizi Stanford Üniversitesi Zerdüştiler Grubuna ulaştırmaktadır.
6- Literature başlığı altında yer alan
Persian Poetry bağlantısı, bizi
Firdevsî, Hayyam, Mevlânâ, Sa?dî, Şâmlu ve Sohrâb-i Sipihrî gibi bazı
şairlerin şiirlerinin İngilizce çevirileriyle tanıştırmaktadır.
7- Middle Eastern Related Organizations başlığı
altında yer alan Society for
Iranian Studies bağlantısı, bizi New York Üniversitesi İran
Araştırmaları Topluluğunun sitesine ulaştırmaktadır.
c) Near Eastern Languages and Civilizations
bağlantısı:
Bu bağlantı, bizi Harvard Üniversitesi Yakın Doğu
Dilleri ve Uygarlıkları bölümüne ulaştırmaktadır. Bu sayfada Iranian and
Persian Studies bağlantısını tıkladığınızda Harvard Üniversitesi Yakın
Doğu Dilleri ve Uygarlıkları Bölümü İran Araştırmaları birimine
ulaşmaktasınız.
Fars Diliyle Elektronik Posta (e-mail):
Elektronik postanın ortaya çıkışı internetten daha
yenidir. Ray Tomlison 1971 yılında Amerika'da elektronik postayı icat
etmiştir. Bu sistemde yazılmış mesajları internet yoluyla dünyanın
herhangi bir yerindeki başka bir bilgisayara ulaştırmak mümkündür. Bu
mesajın Latin harfleriyle gönderilmesi gerekmekteydi. Bu bakımdan
başlangıçta, İngilizce dışındaki dillerde kendi alfabeleriyle mesaj
gِndermek zor gِrünmekteydi.
Elbette Windows sisteminin programlarından biri olan
Paint programıyla bir metin dosyasını Farsça harflerle yazıp GIF
formatında (resim dosyası olarak) kaydettikten sonra bu resim dosyasını
Email programında ekli dosya (attachment) olarak gönderdiğinizde Farsça
mesaj gönderilebilmekteydi. Bu yöntem basit olmakla birlikte cazip
değildi. Bu yüzden son birkaç yılda İranlı uzmanlardan bazıları (içerde
ya da dışarda) Farsça elektronik posta sitesi geliştirmek için çalışma
başlattılar. Şimdi bu sitelerin bazılarını tanıtalım:
1- Cumhurbaşkanı Hâtemî'nin Sitesi:
Sayın Hâtemî, yakın ve şeffaf bir iletişim sağlama
doğrultusunda Farsça elektronik posta gönderme ve alma imkanı bulunan
bir site oluşturma girişiminde bulundular.Bu sistemden yararlanmak için
aşağıdaki siteye giriniz:
http://www.President.ir/email
Bu sitenin sağ tarafında Cumhurbaşkanıyla tanışma
bağlamında kendilerinin bazı bilimsel eserleriyle tanışmaktasınız. Bu
sayfanın esas kısmında Cumhurbaşkanına Farsça mesaj göndererek
kendileriyle yazışabilirsiniz.
“To:” (kime) ibaresinin karşısındaki kutucuğa
Cumhurbaşkanının elektronik posta adresi yazılı durumdadır
(Khatami@President.ir). “ Subject”
(konu) kutucuğuna konuyu ya da mesajın başlığını yazınız. “CC:” (kopya)
kutucuğuna bu mesajla ilgili kendisine bilgi (mesajınızın bir
kopyasının) gitmesini istediğiniz kişinin email adresini yazınız (bu
bölümü doldurmak zorunlu değildir). “BCC”nin karşısında yer alan
kutucuğa, kendisine bu mesajın bir nüshasının gizli olarak
gönderilmesini istediğiniz kişinin elektronik adresini yazınız (asıl
alıcı bu durumdan haberdar olmayacaktır).
“From” (kimden) kutucuğuna gönderenin elektronik
posta adresini yazınız.Sonra da fare ile boş alan ( from
kutucuğunun altında kalan ve mesaj yazmak için ayrılmış olan kısım)
üzerine tıklayınız. İmleç, mesaj yazmak için sizin konumunuzu gösterir.
Mesajı Farsça olarak yazdıktan sonra, mesajınızın gitmesi için
Send (gِnder) düğmesini tıklayınız.
Birkaç saniye sonra mesajınızın başarıyla gönderildiğine dair bir mesaj
gelecektir.
Dilediğiniz taktirde bir belgenin resmini ya da bir
fotoğrafı da mesajınıza ekleyebilirsiniz. Bunun için ilk önce ilgili
belgeyi bilgisayarınıza GIF formatında kaydetmeniz gerekmektedir. Bunu
gerçekleştirince, mesajı yazdıktan sonra
Browse düğmesini tıklayıp ilgili
belgeyi içeren dosyayı mesajınıza ekleyiniz (attachment). Ardından da
mesajı yollamak için Send
(gönder) düğmesini tıklayınız.
2- Parsimail Web Sitesi:
Bu site, Farsça email göndermek ve almak için yararlı
olanaklar sunan sitelerdendir. Bu sitenin adresi şöyledir:
http://www.parsimail.com
Bu sitenin ana sayfasına dikkat ediniz. Şimdiye kadar bu
siteden yararlanmadıysanız ve özel bir posta kutunuzun olmasını
istiyorsanız sayfanın sol tarafında yer alan
«مشترك شويد»
(Abone Olun) bağlantısını tıklayınız. Doğru cevabı verip, çeşitli
aşamaları geçtikten sonra, bu sitede bir posta kutusuna sahip
olmaktasınız. Ancak bu siteden sadece elektronik posta gِndermek için
yararlanmak niyetindeyseniz yukarıda belirtilen işlemleri yapmaya gerek
bulunmamaktadır. From
kutucuğuna kendi email adresinizi,
To kutucuğuna alıcının email adresini ve Subject
kutucuğuna da mesajın konusunu yazmanız yeterlidir.
CC kutucuğu mesaj kopyası ve bilgisi ile, bcc kutucuğu
da mesajın gizli kopyası ile ilgilidir. Bu işlemlerin ardından sayfa
ortasındaki boş kısma mesajınızı yazıp tamamladıktan sonra send
düğmesini tıklayınız.
3- Paygham Web Sitesi:
Bu şebekeye bağlanmak için aşağıdaki siteye giriniz:
http://paygham.net
Bu sitenin ana sayfası da çoğu elektronik posta
sayfalarına benzemektedir.
4- Neda Bilgisayar Web Sitesi (Neda Rayaneh)
Bu web sitesinin Farsça elektronik posta olanaklarından
yararlanmak için aşağıdaki siteye giriniz:
http://www.neda.net/mail
Bu sitede de diğer benzer sitelerde olduğu gibi Farsça
mesaj gönderebilirsiniz.
5- Noavar Web Sitesi:
Önce aşağıdaki siteye giriniz:
http://www.noavar.com
Kullanıcıların, bu siteden yararlanmak için önce bu
siteye kaydolmaları gerekmektedir. Bu sitenin ana sayfasında
«سبت نام»
(kayıt) bağlantısını tıklayınız. Çeşitli sorulara (kullanıcı adı, parola
ve kişisel bilgiler) cevap verdikten sonra email ve parola için bir
kullanıcı adına sahip olmaktasınız. Sonra bu siteye her girdiğinizde
kullanıcı adını ve parolayı girerek kendi posta kutunuza girebilirsiniz.
Birine Farsça bir mesaj göndermek istemeniz durumunda, mesajı yazıp
göndermeye hazırlanmanız için, sağ tarafta yer alan dizinde
«تهيه»
(hazırlık) bağlantısını tıklayınız.
Kendi posta kutunuza uğramak istemeniz durumundaysa
«دريافته»
(gelen ileti) bağlantısını
tıklayınız.
6- Parsmail Web Sitesi:
Bu sitenin adresi şöyledir:
http://www.parsmail.com/Gmail-temp/CGIBIN/Greeting 1.asp
Bu sitenin çalışma tarzı da diğerleri gibidir.
Mesajınızı yazdıktan sonra Send
Email düğmesini tıklayınız.
7- Postchi Web Sitesi:
Bu web sitesinden yararlanmak için aşağıdaki siteye
giriniz:
http://www.postchi.com
Bu sitenin ana sayfasının sol tarafında “ Postchi
Email پست الكترونيكي فارسي”
bağlantısını tıklamanız durumunda, Farsça elektronik posta gönderme
olanaklarından yararlanabileceğiniz bir sayfaya girersiniz.
Iran Books (İran Kitapları) Web Sitesi:
Aşağıdaki siteye giriniz:
http://www.iranbooks.com
Bu site, 1979 yılından itibaren İran hakkında
yayımlanmış olup ve bu sitenin bilgi bankasında bulunan Farsça ve
İngilizce kitapları duyurmak amacını taşımaktadır. Bu bölümdeki
bilgiler, bu siteden 28 Aralık 2000 tarihinde alınmıştır.
Bu sitenin ana sayfasında aşağıdaki bağlantılarla
karşılaşılmaktadır:
1- Check out our publications bağlantısı, İran
alanında yayımlanmış kitapları tanıtmayı amaçlamaktadır. Bu sayfada
öncelikle baskıda olan kitap adları İngilizce olarak yer almaktadır.
Ardından da kitapların Farsça adları karşınıza çıkmaktadır. Bunun
akabinde, pek yakında yayımlanacak olan kitapların dizini yer
almaktadır. Bağlantı (link) biçiminde düzenlenmiş olan kitap adlarından
birini tıklamanız durumunda ilgili kitap hakkında daha fazla ayrıntıyla
karşılaşırsınız. ضrnek olarak English Language Titles in Print
başlığı altında, baskıda olan kitapların adlarını bulabilirsiniz:
Rızâ Sâbirî,
Hezâr Sâl-i Rubâiyyât-i Fârsî (Farsça Rubailerin Bin Yılı),
Wheeler M. Thackston,
Hâfız Divanı (İngilizce Tercümesi)
Gertude Bell,
Hafız'ın Şiirleri
Ayrıca Persian
Language Titles in Print başlığı altında baskıda olan bazı
kitapların adları yer almaktadır:
Leylâ خmân, Fârsî Beyâmûz: Kitâb-i Evvel (Farsça
Öğren: I. Kitap)
Muhammed-i Ramazânî (derleyen),
Şeşsad Dâstân-i Molla Nasreddîn
(Nasreddin Hoca'dan Altı Yüz Hikâye)
Divân-i خrec-i Mîrzâ
Fortcoming Titles başlığı altında da pek yakında
yayımlanacak kitapların listesi yer almaktadır:
R. A. Nicholson (mütercim),
Muntehabî ez Eş?âr-i Dîvân-i Şems-i
Tebrîzî (Şems-i Tebrîzî Divanından Seçmeler)
Hûşeng-i Âmûzgâr, Çegûne Nevişten ve Sohbet Kerden-i
Fârsî (Nasıl Farsça Yazmalı ve Konuşmalı)
Rubâiyyât-i Omer Hayyâm (Farsça-İngilizce bir
arada). İngilizceye çeviren: Edward Fitz Gerald
2- About Iran Books bağlantısı: Bu sitenin ana
sayfasında bize Iran books web sitesi tanıtılmaktadır.
3- View our Persian and English catalogs
bağlantısı, bu sitenin bilgi bankasında bulunan kitapları tanıtmaktadır.
Bu bağlantıdan isteyen herkes kitap siparişi verebilir. Kitapların
ayrıntılı dizinini görmek için Click here bağlantısını
tıklayınız.
4- Elementary School Readers & Bilingual Children's
Books bağlantısı, bizi İngilizce-Farsça olarak iki dilde hazırlanmış
ilkokul çocuk kitaplarıyla tanıştırır.
5- Dictionary bağlantısı, İngilizce-Farsça ve
Farsça-İngilizce sözlüklerin tanıtımını yapmaktadır.
6- Persian Name Books bağlantısı, İran isimleri
alanında hazırlanmış kitapların tanıtımına ilişkin bir bağlantıdır.
7- English Language Books on Sale bağlantısı,
satışa sunulan İngilizce kitapların listesini vermektedir.
8- Persian Language Books on Sale bağlantısı, satışa
sunulan Farsça kitapların listesini vermektedir.
9- IBEX publishers hompage, bizi İran Kitabevine
(Kitâb-furûşî-yi İran – Iran Books sitesi) bağlı Pâjen Yayınevine
bağlamaktadır. Bu yayınevi, İran ile ilgili kitapların tanzimiyle basım
ve yayımı işini üstlenmiştir. Bu sitenin internet adresi şu şekildedir:
http://www.ibexpub.com
Bu sitenin ana sayfasında:
Check out our tiles bağlantısı, bize İran ile ilgili
İngilizce ve Farsça kitaplarla ve yazarlarını tanıtmaktadır
Iran Books Hompage bağlantısı ise bizi Iran Books
sitesinin ana sayfasına döndürmektedir.
|