İran Dışında İranî Tasavvuf

            Sözünü ettiğimiz bu dönemde İran kaynaklı tasavvuf sadece İran sınırları içinde yaygınlaşmakla kalmadı. Aksine Moğol saldırıları önünden kaçan yada zulüm, baskı, yoksulluk, yoksunluk ve Moğol dönemi İran’ın güvensizliği ve geçiminin revaç bul¬masından eman dileyecek konuma gelmiş ve kendilerini İran’a komşu yerlere atıp sığınan sufilerin her biri Anadolu, Şam ve Hint gibi yeni böl¬gelerde halkın irşad ve hidayeti ile uğraşırlardı. Tasavvufçuların toplan¬dığı bu merkezlerden birisi de Hindistan’dı. Burada iki tarikat ün kazandı. Biri Ecmir Çeştiyye tarikatı, ikincisi de Moltân Suhreverdîleri tarikatıydı. Hindistan’daki tasavvuf tarikatlarının çoğunun öğretilerinin kökü bu iki¬sine ulaşır. Çeştiyye tarikatı, Hâce Mu‘inuddîn Muhammed b. Hasan Seczî-yi Çeştî’nin takipçileridir. Moltân Suhreverdîleri tarikatı da Şeyh Bahâuddîn Zekeriyâ-yi Moltânî’nin müritleridir.