j- Müçtehitler Grubu

 İbn Teymiyye, Allâme'nin "Eleştiriler -sadece bir iki kişi hakkında değil- bir grubu kapsıyordu; Ehlisünnet'in cumhuru da onlara yöneltilen birçok eleştiriyi nakletmişlerdir; öyle ki Kelbî, bu konuda "Mesalibu's-Sahabe" adını verdiği müstakil bir kitap yazmıştır ki bu kitapta Ehlibeyt'ten bir tek eleştiriyi bile kaydetmemiştir!" sözüne cevaben şöyle demiştir:

 Bunların çoğunda, onları günah olmaktan çıkarıp içtihat konularına sokan mazeretler söz konusudur; eğer müçtehit bu içtihatlarda isabetli olursa iki sevap ve yanılırsa da bir sevap alır; Hulefa-i Raşidin hakkında nakledilenler de bu türdendir.

 Daha sonra "Minhacu's-Sünne" kitabının üçüncü cildinde, sayfa 19'dan 30'a kadar bu konudan bahsetmiş ve sonunda Allâme'nin Ehlisünnet'in ileri gelenlerine karşı eleştirilerinin bir çoğunu "içtihat" diye nitelendirmiştir.

 İbn Hacer, "İsabe" adlı kitabında İbn Gadiye'nin hayatı bölümünde şöyle yazıyor:

 Bütün bu savaşlarda sahabe hakkındaki güçlü ihtimal şudur: Onlar tevil etmişlerdir; yanılan müçtehit ise bir sevap alır. Eğer halkın genelinin içtihat hakkı varsa, sahabenin buna daha fazla hakkı vardır.

 Şeyh Abdulvahhab Abdullatif, "İsabe" kitabının hamişinde şöyle diyor:

 Ali'nin döneminde, ister onun safında yer alanlar, ister ona karşı savaşanlar ve ister tarafsız davranıp her iki ordudan uzak duranlar, örneğin Saad b. Ebi Vakkas ve İbn Mes'-ud'un ashabı veya tarafsız davrananlardan Huzeyfe, İbn Mesleme, Ebuzer, İmran b. Husayn ve Ebu Musa Eş'arî gibi sahabelerin tümü işlerini tevil eden müçtehitlerdi; yaptıkları işler onları adaletten düşürmez.

 Yine Hilâfet Ekolü izleyicileri, hicretin ikinci asrından bugüne -on beşinci asrın başlarına- kadar sahabelerin tümünün müçtehit olduğuna ve yüce Allah'ın onların tüm işlerine, yaptıkları düşmanlıklara ve döktükleri kanlara karşılık günah yazmayacağı gibi bu günahlarına karşılık onları mükâfatlandıracağı konusunda icma et-mişlerdir!

 Ve eğer onların iddia ettikleri gibi olur da Kahhar ve Hakim Allah bizi günahlarımızdan dolayı cezalandırıp onları ise mükâfatlandıracak olursa; bilmem artık, Allah'ın adaleti kalır mı?!!

 Onlar, Muaviye'nin dönemine kadar sahabe hakkındaki bu düşüncelerinde görüş birliği içerisindedirler; geçmiş ulemadan bazıları daha ileri giderek içtihat meselesinin Yezid'in zamanına kadar devam ettiğini söylemekteler; nitekim İbn Haldun kendi döneminde yaşayanlardan şöyle bahsetmektedir:

 Onlardan bazıları Yezid'e itiraz edilmesi gerektiğine ve bazıları ise onunla savaşılması gerektiğine inanmaktaydılar... Öyle ki, "Tüm Müslümanlar böyleydi; onların tümü müçtehitti ve tarafların hiçbirisi eleştirilemez; çünkü hepsinin niyeti hayır, hak ve hakikate uymaktı. Allah bizi onları izlemeye muvaffak kılsın." diyorlar.

 Gerçekten bir türlü anlayamıyorum, eğer bunlar sadece Hz. Re-sulullah (s.a.a) ile aynı dönemde yaşayıp hazreti görmekle içtihat makamına ulaşmışlarsa o hâlde neden Osman'ı öldüren ashap onlardan istisna edilerek müçtehit sayılmamışlardır?! İbn Hazm-ı En-dülüsî'nin Ammar'ın katili Ebu Gadiye hakkındaki, "O, Osman'ın katilleri gibi değildir; çünkü Osman'ın katillerinin içtihat etme hak-ları yoktu; zira Osman ne birini öldürmüş ve ne de biriyle savaş hâlindeydi, ne birinin canına kastetmiş, ne birinin kanını dökmüş, ne muhsine zinası işlemiş ve ne de Allah'ın dininden çıkmıştı ki onu öldürmek tevil edilebilsin; onun katilleri kasıtlı olarak ve tevil etmeksizin suçsuz kişilerin kanını haksız yere döken azgın bir gruptu. Onların tümü fasık ve mel'undurlar." şeklindeki sözünü unutmuş değiliz!!

 İbn Hacer Heytemî de şöyle diyor:

 Ulemanın çoğu Osman'ın katillerinin sadece isyancı kişiler olmadıklarını, bununla birlikte zalim, azgın ve kendilerinin değersiz şüpheleriyle uğraşıp duran kişiler olduklarını kabul etmekteler. Onlar hakkı bildikten sonra yine inat ve batıl gidişatlarından vazgeçmediler; bir şüpheyi söz konusu eden herkes müçtehit değildir; çünkü şüphe, içtihat derecesine ulaşamayan kişilere arız olur.

 Yine anlamış değilim; Kûfe mescidi mihrabında namaz kılarken İmam Ali'ye (a.s) saldıran katil nasıl oluyor da tevilde bulunmuş bir müçtehid olabiliyor?! Bu konuyu aşağıda inceleyeceğiz.