e) Üçüncü Halife Osman

 Kuşçî, "Osman, cinayet işleyen Ubeydullah b. Ömer'i serbest bıraktı." eleştirisine karşı şöyle diyor:

 Osman, bu cinayetin kendisinin hilafete ulaşmasından önce gerçekleştiği için içtihat etti ve bu konuda hükmü uygulamanın kendi üzerine düşmediğini gördü. İbn Teymiye de bu alanda, "Bu mevzu içtihadî bir konudur." diyor.

 İbn Ebi'l-Hadid, "Osman Hz. Resulullah'ın (s.a.a) emriyle Medine'den çıkarılan Mervan b. Hakem'i geri getirdi." eleştirisine verdikleri cevabı şöyle kaydetmiştir:

 Hatta Hz. Resulullah (s.a.a) Mervan b. Hakem'in Medine'ye döndürülmemesini emretmiş olsa bile Osman kendi içtihadıyla bu sonuca varırsa, onu geri döndürme hakkına sahiptir; çünkü zamanın şartları sürekli değişir!

 İbn Teymiye ise, "Bu içtihadî bir konudur!" diyor.

 Osman'ın, İbn Mes'ud'a karşı eleştirilen davranışı hakkında ise şöyle diyor:

 Eğer onların her biri söz ve davranışlarında içtihat etmiş iseler, Allah onların iyi işlerini mükâfatlandıracak, kötü ve çirkin işlerini ise affedecektir.

 Daha sonra şunları ekliyor:

 İmam içtihat yoluyla bir cezalandırma yapacak olursa Allah katında ecir ve mükâfatı vardır. Onlar da yaptıkları işlerde müçtehitlerdi; bir günah işlemiş değillerdir. Aksine, içtihatları nedeniyle sevap da almışlardır; aynen Ebu Bekre'-nin Muğiyre aleyhine tanıklığı gibi. Ebu Bekre seçkin Müslümanlardan, iyi ve temiz bir kişi olup tanıklığında bilinçli biriydi; o tanıklığının ecir ve mükâfatı olduğuna inanıyordu. Osman'ın İbn Mes'ud ve Ammar'ı cezalandırması konusundaki davranışı da bu doğrultudadır. Birbirlerini öldüren o kişiler müçtehit olup günahları bağışlanacaksa, birbirleriyle savaşanlar bu bağışlanmaya daha layıktırlar.

 Osman'ın cuma gününe üçüncü ezanı eklemesi eleştirisine, "Bu da içtihat kapsamına giren konulardandır." cevabını veriyor. İbn Hacer Heytemî "es-Savaik" adlı kitabında şöyle yazıyor:

 İbn Mes'ud'un hakkının engellenmesi konusunda da şöyle diyor:

 İbn Mesud'un haklarının engellenmesi ve onun devlet erkanından uzaklaştırılmasına, hakkında tembih edilmesini gerektiren raporları aldığı zaman emretti. Ayrıca bunların her biri müçtehit oldukları için birinin diğerine karşı davranışı eleştirilmez.

 "Osman halkla birlikte hac yapınca neden Mina'da namazını tam kıldı." eleştirisine de şöyle cevap veriyor:

 Bu içtihadî bir konu olduğundan bunu eleştirmek cahilliktir, çirkin ve açık bir aptallıktır. Çünkü ulemanın çoğu "Yolculukta namazı seferî kılmak farz değil, câiz bir ameldir." diyor.