Sultan Ali el-Meşhedi (Ö. 926/1520)

841 (1437) yılında Meşhed'de doğdu. Sultan Ali yedi yaşında babası vefat edince annesinin himaye ve terbiye­siyle büyüdü. Medrese tahsili esnasında hat sanatına alaka duydu ve bir müddet kendi kendine hocasız yazı çalıştı, Azbar-ı  Tebrizi'nin kendisine bir kıta yazarak nesta'likin inceliklerini göstermesi üzerine eksiklerini farkederek Azhar'ın talebesi Hafiz Hacı Muham­med'den an'anevi usulde nesta'lik meşketti, yazısını ke­male erdirdi. Hem Ca'fer'in üslubunu hem de Azhar'ın safiyetini kazandı. Sultan Ali'nin ,şöhreti Horasan bölge­sine ulaşınca Sultan Hüseyin Mirza Baykara Gürgani onu Herat'a davet etti, hususi kütüphanesinde yazı yaz­makla görevlendirdi. Bu tarihten sonra Sultan Ali, yaz­dığı yazıların ketebesine "katibü's-sultani" unvanını da ilave etti. Bu arada Ali Şir Nevai ile tanıştı, onun adına eserler yazdı. Sarayda Abdürrahman-ı Cami ile de dost­luk kurarak onun da manzum ve mensur eserlerinden pek çoğunu hüsn-i hatla yazdı. Uzun yıllar Hüseyni Mir­za'nın sarayında refah ve ihtişam içinde yaşadı, saygı ve itibar gördü. Sultan Hüseyin Mirza'nın ölümü üzerine saltanat, Şahi Bey Özbek'in eline geçince Herat'tan ayrılarak Meşhed'de inzivaya çekildi. Meşhedi, 9 Rebiülev­vel 926 tarihinde seksen beş yaşında vefat etti.

Sultan Ali kitabe, murakka` ve kitap olarak say­ısız eserler bıraktı. Leningrad Kütüphanesi'nde Sul­tan Ali'nin kendi hattıyla Risale-i Manzum der Ilm-i Hatt-ı Nesta'lik adını verdiği, hat kaidelerinden bah­seden önemli bir eseri bulunmaktadır. Bu nüsha Rus bilgini Galina Kastinova tarafından 1957 yılında bir mukaddime ve faksimilesi ile neşredilmiştir.

Kibletü'1-küttab, zübdetü'1-küttab, sultanü’1-hatta­tin gibi unvanlar almiş olan Meşhedi'nin sanat sever bir hükümdara yakınlığı, uzun ömrü, şair ve sanatkar bit vezirle, Cami ile dostluk ve ülfeti, onların eserlerini yazması, bu eserlerin en iyi şekilde tezhip edilerek her tarafa yayılması, güzel ahlakı, pek çok talebe yetiştirmesi fevkalade şöhrete sahip olmasına sebep olmuştur.

Şah Mahmud Nişaburi, Sultan Muhammed Nur, Sultan Muhammed Handan, Muhammed İbrişimi, Sultan Ali'nin yetiştirdiği meşhur öğrencilerindendir. Osmanh ülkesinden Maksud Ali Türk ile İran'dan İstanbul'a gelip Kanuni Sultan Süleyman'ın sarayın­da alaka görmüş olan Abdülvahid Meşhedi de Sul­tan Ali'nin talebeleri arasında zikredilir.¹

^1-Ali Mustafa, Menakıb, s. 10, 32, 34, 35; Kadı Ahmed, Calligraphers and Painters, s. 100-106; Beyani C, Hoşnüvisan, I, II, 241-266, 918; Habibullah, Atlas-ı Hat, s. 462.