SAHABE VE TÂBİÎNİN KIYAMI

 Medine Halkının Kıyamı ve Abdullah b. Hanzala'ya Biatleri

 Zehebî, Tarih-i İslâm'da şöyle yazıyor

 Medine halkı Abdullah b. Hanzala'nın etrafında toplanarak ölünceye kadar kendisine itaat edeceklerine dair ona biat ettiler. Ab-dullah b. Hanzala onlara şöyle dedi:

 Ey insanlar! Allah'tan korkun. Biz gökyüzünden başımıza taş yağmasından korktuğumuz için Yezid'e karşı kıyam ettik. Bu adam kendi babasından çocuğu olan cariyeleri ni-kâhlıyor, kendi kızları ve kız kardeşleriyle yatıyor. Şarap i-çiyor ve namaz kılmıyor.

 Yakubî de şöyle yazıyor:

 Muaviye tarafından her şeyin özelini toplamakla görevlendiri-len İbn Meyna, Yezid'in Medine valiliğine atadığı Osman b. Mu-hammed'in yanına giderek ona, önceki senelerde yaptığı gibi bu sene de özel hurma ve buğdaylardan oluşan halifeye has bu malları Şam'a taşımak istediğini, ancak Medine halkının kendisine engel olduğunu söyledi. Osman da onlardan bir grubunun peşine adam gönderip onları yanına çağırttı, geldiklerinde ise onlara karşı sert ve kaba konuştu! Onlar da Osman'a ve yanında bulunan Ümeyye-oğulları'na saldırdırarak onları Medine'den çıkardılar, ardından on-ları takip ederek taş yağmuruna tuttular.

 Ağanî'de ise şöyle geçer:

 Abdullah b. Zübeyr, Yezid'i hilâfetten azletmeye kalkıştı; çok sayıda insan da bu hususta ona yardım edip destekte bulundular. Abdullah b. Mutî', Abdullah b. Hanzala ve Medine halkından bir grubu Mekke'ye giderek Harem'de Abdullah b. Zübeyr'le görüştüler. Sonra da minbere çıkarak Yezid'i hilâfet makamından azlettiklerini açıkladılar.

 Abdullah b. Ebu Amr b. Hafs b. Muğiyra el-Mahzumî, Yezid'i hilâfet makamından azlettiklerini şöyle açıkladı:

 Sarığımı başımdan çıkardığım gibi Yezid'i hilâfetten azlediyorum.

 Bu sözü söyledikten sonra başındaki sarığını çıkardı ve sonra şöyle devam etti: Yezid şahsen bana ikramda bulunup hediyeler vermesine rağmen bunu söylüyorum. Ama ne var ki, bu Allah düşmanı sürekli şarap içen ve hep sarhoş olan birisidir.

 Başka biri, "Ben ayakkabılarımı ayağımdan çıkardığım gibi Ye-zid'i hilâfet makamından azlediyorum." dedi. Ayrı biri, "Ben üze-rimden elbisemi çıkardığım gibi onu hilâfetten azlediyorum." şeklinde açıklama yaptı... Öyle ki Mescid-i Haram'ın için, çeşitli ve rengarenk sarıklar, elbiseler, ayakkabılar ve terliklerle doldu. Böylece insanlar Yezid'den berî olduklarını ilan edip onu hilâfetten azletmede görüş birliğinde olduklarını bildirdiler.

 Fakat Abdullah b. Ömer ve Muhammed b. Ali b. Ebu Talib onlara katılmaktan sakındılar. Özellikle de Muhammed ile Abdullah b. Zübeyr'in dostları arasında bu konuda uzun tartışmalar çıktı. Öyle ki onu kendilerine katılmaya mecbur etmek istediler. Bunun üzerine Muhammed Medine'den çıkarak Mekke'ye yöneldi. Bu, onunla Abdullah b. Zübeyr arasında çıkan ilk fitneydi. Daha sonra Medine halkı Ümeyyeoğulları'nı şehirden çıkarmaya karar verdiler ve onlardan, Medine'den çıktıktan sonra Medine halkına karşı hiçbir orduya yardım etmemek, hatta mümkün surette orduyu geri çevirmek, buna kadir olamadıkları takdirde onlarla birlikte Medine'ye dönmemek üzere söz aldılar.