Çarsamba 23 Mayıs 2012 - 05:48

الأربعاء ٣ رجب ١٤٣٣

چهارشنبه ۳ خرداد ۱۳۹۱ - ۰۷:۱۸

Kullanıcı adı:

Şifre :

Şifremi Hatırla
Şifremi unuttum   aktivasyon
Üye ol
    

Bir grup İranlının, Pehlevîce kitapları yok olmalarını engelle­mek ama­cıyla Arapçaya aktarmakla uğraştığı bir durumda bir grup Zerdüşt dini alimleri de Pehlevî hattı ve diliyle kitap telif etmeye de­vam etmek­teydi. Bir çoğu elde mevcut olan bu kitaplar, ya Avestâ’nın nesklerinin ter­cüme, tef­sir ve telhisleri ya da deği­şik ahlakî, dinî, ta­rihî, coğrafî ve edebî alanlar­daki kitaplardı. Bunların telif tarihi M. VII., VIII. ve IX. yüzyıl­lardı. Aşa­ğıda zikri geçen eserler bunlar­dandır:

Din-kert; Mevcut olan en önemli ve en geniş Pehlevîce ki­taptır. Bu ki­tap aslında 9 cilt olup şu an ilk iki cildi elde mevcut değil­dir. Asıl adı Zend-Akâsiyâ (Zend Kitabından haberler[1]) olup yazarı, Ab­bâsî halifesi Me’mûn’un çağ­daşı olan Ferrûhzâd oğlu Âzer Farnbag’dır. Din-kert, Mezdisna’nın dinî bilgile­rini, adet, inanç, rivayet, ta­rih ve edebiyatını içe­ren büyük bir mecmua olup Sâsânî dönemi Avestâ nesklerinin yirmi biri­nin geniş bir özetini içermektedir. Bu açı­dan da Sâsânî dönemi ve İslâmî dönemin başlangıcı zamanındaki İranlıların tarihî, dinî, millî ve ilmî riva­yetlerinin korunması bakımın­dan mevcut olan en iyi kaynaklar­dandır. Bu kitabı, Fars bilgini Destûr Peşutan Sencânâ ve oğlu Dârâb, dipnot ve açık­lamalarla İngilizce’ye çevirip Bombay’da bastırmışlardır.

Bundehişn, tam nüshasını “Tehmûres Dînşâcî Angelsaryâ” 1908 yı­lında bastırmış ve bunun değişik Avrupa dillerine birkaç ter­cümesi yapıl­mıştır. Bu ki­tap, Pehlevî dilinin en önemli birkaç kitabın­dan birisi olup Sâsânî dönemi ve İslâmî dönemin başlangıcı zamanın­daki İranlıların ta­rihî, coğrafî ve dinî ko­nuları hakkında çok değerli bilgiler içermektedir.

Erdây Vîrâf-nâmek, anlaşıldığı kadarıyla M. IX. yüzyıl ortala­rında telif edilmiş olup Zerdüştlük ayinlerinin kutsal kişilerin­den olan Erdây Viraf’ın miracı, cenneti ve cehennemi görmesi, iyilerin sevap­larını ve kö­tülerin cezalandı­rılmalarını müşahede ediş rivayetle­rini içer­mekte­dir. Bu kitap, İngilizce ve Fran­sızca’ya tercüme edilmiş­tir.

Bu üç yüzyıldaki diğer Pehlevîce kitaplardan, kelam ve felsefe ko­nula­rını içe­ren Şekend Gomânîk Vîjâr; dinî görevler ve törenlerin, diğer bazı dinî konula­rın zikri konusundaki Şâyest ne-şâyest; İran Ta­rihi Coğ­rafya­sında en önemli Pehlevîce kitap olan Şotoristânhâ-yi İrân; Satrancın or­taya çıkması ve Bozorgmihr’in tavlayı buluşu konu­sundaki Mâdîgân-ı Çetreng (Şatranc-nâme) ve birçoğu basılmış olan birkaç kitap ve ri­saledir.



[1] Amaç Avesta’dır.

Total Visit: 1
Total Rank:
Total Rankers:
Total Comments:

Oy vermek için yetkiniz yok. Lütfen giriş yapınız.