12. Bölüm Havanın tedricen ısınmaya başlaması ve tabiatın değişmesiyle baharın gelişini müjdeler. Bu bölgede yılın son günlerinde yeni gelinler, ailenin kızları, küçük çocuklar ve ailenin büyüklerine hediye almak ayrıca ayna ve testi gibi malzemeler satın almak hala kalıcılığını koruyan bir gelenektir. Batı Azerbaycan eyaletinin bir çok bölgesinde yılın son çarşambasında birçokları neşe ve canlılık kazanmak niyetiyle halen pınar başlarında gidip testilerini doldurmakta ve sevgi dolu bir kalple evlerine dönerek kahvaltı sofrasının başına oturmaktadırlar.
Nevruza ait geleneklerden bir diğeri de "Heft-sin" sofrasının hazırlanmasıdır. İran'ın hemen hemen bütün bölgelerinde eski yılın son saatleri ve yeni yılın eşiğinde evin bir odasına "heft-sin" sofrası kurulur. Heft-sin sofrası, meyve, çerez, tatlı, içine sümbül çiçeği konulan vazo ve önceden yeşillendirilmiş hububattan oluşur. Bunlara ilave olarak Farsça'da "S" harfiyle başlayan "Sir"(sarımsak), "Sincid" (iğde), "Sirke" "Sib" (elma), Somak, ve "semenu" ismi verilen bir tür buğday tatlısı da "heft-sin sofrası"nın asli unsurlarıdır. Nevruz sofrasına konulan diğer şeylerse, değişik renklere boyanmış yumurtalar, mum, ayna ve içerisinde kırmızı süs balıkları alan fanustur. İran'ın bazı bölgelerinde Nevruz sofrasına mahalli tatlılar ve ekmek de konulmaktadır. Bu arada heft-sin sofrasının başına Kur'an-ı Kerim konması ve yeni yıla Kur'an okunarak girilmesinin Müslüman İran halkının geleneklerinden biri olduğunu da yeri gelmişken belirtelim. Yeni yıla girilmesinin ardınsan ise özel yeni yıl duası okunur.
"Nevruz Duası"
"Ey kalpleri ve gözleri değiştirip inkılaba uğratan, ey geceyi ve gündüzü birbiri ardınca peşi sıra getiren, ey halleri değiştirip-dönüştüren, halimizi en güzel hale tebdil eyle"
Yeni yıla adım atıldığı anlar hakkında İran'ın dört bir köşesinde özel inançlar, gelenek ve görenekler mevcuttur. İslamî değerleri dikkate alan İranlılar, tabiatın yenilenmesi ve iş ve ev ortamının temizlenmesiyle birlikte ruhlarındaki manevi kirlenmeyi bertaraf ederek, ruhlarını kötülük ve pisliklerin nahoş etkisinden arındırırlar. Bu doğrultuda halkın büyük bir bölümü, yeni yıla mescid veya türbelerde girer.
Bazıları da yeni yılı evde sıcak aile ortamı içinde Kur'an-ı Kerim okuyup dualar ederek karşılar. Müslüman İran halkı yeni yıla adım atılırken tüm insanların iyi ve güzel bir yıl geçirmesi için bütün samimiyetiyle Allah-u Teala'ya dua eder.
Yeni yıla girilirken ziyaretgâhların bir çoğu Allah'ın rahmetine ümit bağlayan mümin insanlarla dolup taşar. Önemli ziyaretgâhların bulunduğu şehirler bu günlerde Allah aşıklarını ağırlamaktadır.
Şiraz halkı yeni yıla Şahçerag türbesinde girer. Kum halkı ise yeni yılı hz. Peygamber efendimizin torunlarından hz. Masume'nin türbesinde karşılar. Rey ve Tahran halkının birçoğu, hazreti Abdülazim ve imam Humeyni'nin türbelerine gider. Meşhed halkı da Peygamber efendimizin torunlarından imamet zincirinin 8. halkası hz. İmam Rıza as'nın türbesini ziyaret eder. Bu arada sözkonusu türbe ve ziyaretgâhların sadece bu ziyaret yerlerinin bulunduğu bölgelerdeki halk tarafından değil, İran'ın dört bir yanından gelen ve yeni yıla bu mübarek mekanlarda girmek isteyen müminler tarafından da ziyaret edildiğini yeri gelmişken belirtelim.
Ziyaretgâhlar arasında İran'ın kuzey doğusunda bulunan Meşhed şehrindeki İmam rıza -as-‘nın türbesi en fazla ziyaretçi akınına uğrayan mekandır. İran'ın en uzak noktalarından İmam Rıza'nın görkemli türbesini ziyarete gelen yüzbinlerce insan, türbenin etrafındaki meydan, alan ve yolları doldurmaktadır. Yeni yıla girildiği anlarda dua eden on binlerce ziyaretçinin oluşturduğu manzara görülmeye değerdir. Bugünlerde türbenin tüm avize ve lambaları yanmaktadır. Yeni yılın girdiğinin göstergesi olarak bütün lambalar 3 kez yakılıp, söndürülmektedir. Daha sonra halk arasında hediye olarak çerez, çikolata, ve sikke dağıtılır. Bu anda, Allah'a aşık insanların ruh letafetiyle iç içe özel bir neşe ve sevinç meydana gelirken maneviyat ve muhabbet kokulu bir ortamda müminlerin kalbi huzurla çarpar. Halk, hep bir ağızdan yüksek sesle salavat getirerek, yeni yılı birbirlerine tebrik eder. Bazıları da imam Rıza -as-nın türbesinde namaz kılar ve türbeyi ziyaret ederler.
Yeni yıla girilmesinin ardından halk güzel bir gelenek olan ziyaret ve iade-i ziyaretlere başlar. İranlıların dini ve milli kültürlerinden kaynaklanan bu gelenek, İslam dininde Sıla-i Rahim olarak adlandırılmış ve üzerinde önemli durulmuştur. |
