KUŞAK

Şalvarın, tennürenin üzerinde bele kuşanılan bir tür kemerdir. Dört parmak enindeki düz veya işlemeli kumaştan yapılmıştır.

Mevlevi kıyafetinde de yer alan “kuşak” Türkler arasında Uygurlar'dan beri kullanılagelen bir bel sargısı, bağıdır. “Kurlamak” kökünden gelir; “Bağlamak, kuşanmak demektir.

“Kuşak” ,kültür ve tefekkür hayatımızda bir çok derin anlamları sembolie eder. “Azim, kararlılık, cehit, gayret, sabır, vefa gibi asil duygu ve düşünceleri anımsatır. Kuşak kuşanma bir liyakat ve haktır. Tasavvfu temelleri üzerine kurulmuş olan “Ahilik” ve “Lonca” teşkilatlarında bir meslek mensubunun çıraklığı, kalfalığı ve ustalığı, “kuşak”la belli olurdu. Bu , belli kural ve mertebelerden geçen mensubun eriştiği liyakat ve elde ettiği bir hak ifadesidir. Önem ve derin anlamından dolayı, herkesin gözü önünde ve merasimle ifa ve icra edilirdi. Mevlevi'likte “şed” yoktur. Dergah geleneğinde de böyledir. Belli merhaleleri katetmiş bir müridin, sonunda ulaştığı fazilet ve meziyet makamının ifadesi ve sembolüdür. “Kuşak”, Allah'ın emrettiklerine iştiyakın, nehyettiklerinden ictinabın sembolüdür. Kendine, nefsin kışkırtmalarına karşı ne pahasına olursa olsun hakim olma şuuruna erişmiş insanın simgesidir.

Ahilik ve Fütüvvet teşkilatlarında “kuşak”, “şedd” kuşanma, kişinin hayatında bir dönüm noktasıdır. İş ve meslek hayatında ahlak ve hukuk kurallarından hiçbir zaman ayrılmayacağına dair ikrar vermesidir. Zaten Arapça “Şedd”, sıkı sıkıya bağlama ve bağlanma anlamına gelir. “Şedd-i nitak-ı himmet” , bir işde himmet kuşağını kuşanmayı; işe sıkı başlamayı ifade eder. İşte “kuşak”, Mevlevilik”te böylesine himmeti, gayreti, görev ve sorumluluk anlayışını kabulün timsalidir. Tennüre giyilince bele, “Elfe-nemed” adı verilen kuşak sarılır.

Bazı Mevlevî şeyhlerinin kuşağına bağlı olarak görülen “Habbe”, otantik Mevlevî takılarına dahil değildir. Haydarîlik veya Bektaşilik'ten geçmiştir. Ceviz büyüklüğünde Necef veya yemek taşından bir parça veya fındık büyüklüğünde taştır. Daha önceleri olmadığı gibi, bu etkileşim süresinin sona ermesinden sonra da devam etmemiş, dolayısıyla yaygınlık kazanmamıştır.