MUKADDİME

Yüce bilgi ve kudret sahibi Allah’ın yardımıyla şimdi de Târîh-i Ede­biyât der İrân adlı eserimin VII/XIII. yüz­yılın başlarından VIII/XIV. yüzyılın sonlarına kadarki bö­lümü içeren üçüncü cildin bir özeti olan İran Edebiyatı Târîhi’nin ikinci cildi, Fars edebiyatı severlere sunulmuş bu­lunmaktadır. Bu eserimin bir kez 1355/1977 yılında bir kez de 1357/1979 yılında Tahran’da basılmış olan birinci cildi, İran edebiyatı tarihinin İs­lam medeniyetinin başlan­gıcından VII/XIII. yüzyıl başlarına kadarki olayların siya­sal, sosyal, dinî ve ilmî özetini içermektedir. Bunun düzen­lenmesinde her dönemin nazım ve nesri konusunda ve dö­nemin ileri ge­len, şair, yazar ve alimleri özet bir şekilde ve­rilmeye çalışıldı. Elinizdeki kitabın birinci cildini, henüz Târîh-i Edebiyât der İrân adlı eserimin dör­düncü ve be­şinci ciltlerinin yazılmadığı bir dönemde derledim. Fakat on­dan sonra zamanımın büyük bir bölümü, dördüncü cil­din baskıya veril­mesi ve beşinci cildin derlenip toplanma­sı ve başka değişik kültürel ko­nuların incelenmesiyle geçti. İki büyük cilt halinde yayınlanmış olan Tâ­rîh-i Ede­biyât der İrân’ın üçüncü cildinin özetinin çıkarılmasına vaktim olmadı. Ancak Allah’a şükürler olsun ki ilim ve edebi­yat yolunda güçlü ve dirayetli adımlar atan değerli dostum Dr. Seyyid Muhammed Turâbî Bey, büyük bir çaba göste­rerek bu yolda önemli bir adım attı. Birbirimizle yaptığı­mız görüşmeler sonucunda bugüne dek birkaç kez basılmış olan iki büyük cilt olan Târîh-i Edebiyât der İrân’ın üçüncü cildinin de birinci ciltte yapmış olduğum özete uy­gun bir şekilde çıkarılmasına karar verildi. Sonuçta bu değerli çalışma ortaya çıkarak değerli okuyucunun istifa­de­sine sunuldu. Değerli okuyucunun da göreceği üzere, olması gerektiği şe­kilde büyük bir dirayetle sonuçlandı ve baskıya verilip yayınlanması işini de değerli dostum üst­lendi. Olması gerekenin de ötesinde olağanüstü bir eser ortaya çıkarmış olup bendenizin işini hafifletmiş oldu. Kendisine te­şekkür etmeği bir borç bilirim. Onun bu tür kültürel hizmetlerde büyük başarılar elde etmesini yüce mevladan dilerim.

Elinizdeki ciltte her bir bölümün esas ve temel nok­talarının, hatta ge­rektiği takdirde temel bölümlerdeki ifa­delerin aynısının yerinde kalma­sına ve uzun konular veya kimi kaynaklardaki ibarelere dayanma, ayrıca öğrencile­rin değil de sadece edebiyat ve tarih araştırmacılarının işine ya­rayacak konuların her birinin inceleme kaynakları­nın zikredilmesinin hazfedilmesine ve VII/XIII. yüzyıl ile VIII/XIV. yüzyılların en meşhur şair ve yazarlarının seçimi konusunda bundan önce yapmış olduğumuz tarzın ko­runmasına çalışıldı. Sonuç olarak, kitabın temel konuları­nın tümü bi­rinci ciltte de görüldüğü gibi yerini korudu ve bu özet de Târîh-i Edebiyât der İrân’ın üçüncü cildinin tüm içeriğini koruma esası üzerine düzen­lenmiş oldu.

Elinizdeki cilt, amaçlanmış olduğu üzere Târîh-i Edebiyât der İrân’ın üçüncü cildinden özetlenmiş olup konusu, VII/XIII. yüzyıl ile VIII/XIV. yüzyılların Farsça söyleyen büyük şair ve yazarlarının nazım ve nesrini, dili ve ilmini konu almaktadır. Başlangıçta 1356/1978 yılında ba­sılmış olan Târîh-i Edebiyât der İrân’ın dördüncü cildinin de İran Edebiyatı Târîhi’nin bu ikinci cildinde özetlen­mesi düşünülmüştü. Fakat bir takım problemler, bunun mümkün olmadığını gösterdi ve onu bir başka zamana bı­raktı. Söz konusu cildin ve baskıya hazır olan beşinci cildin de kısa bir süre içinde özetinin çıkarılmasını ümit etmek­teyiz. Yüce Allah’tan bu hizmeti başarmayı dileriz.                                                                                                                                                                                             Lubek (Batı Almanya),

4 Deymah 1361/8 Ocak 1983

Zebîhullah-i Safâ