Kiblenin Sart Oldugunu Bil­diren Rivayetler

Kiblenin sart olduguna dair getir­ilebilecek rivayetler üç gruba ayril­maktadirlar:     

1- Kayitsiz ve sartsiz hayvani bogazlamada kibleye dogru ol­masin sart bilen rivayetler:     

Muhammed b. Müslim Imam Bâkir (a.s)'dan naklettigi senedi sahih hadis söyledir: kesecegin hay­vani kibleye çevir."     

Hemu diyor ki: "Hayvan kes­mek istediginde bogazlayacagin hayvani kibleye çevir."  Bu hususta iki muteber rivayet daha vardir. Biri Halebi'nin sahih rivayeti ve digeri ise Ammar'in mu­vassak rivayetidir.     

Ama bu iki rivayet hac kur­banligi hakkindadir ve kurban kesmenin adab veya sartlarindan olma ihtimali vardir.     

2- Kibleye çevirmeyi kasitli oldugunda sart bilen ve kibleye dogru bogazlanmayan hayvanin etini yemeyi kasitli olmadigi tak­dirde sakincasiz bilen rivayetler­dir. Me­sela: Muhammed b. Müslim'in naklet­tigi sahih rivayet söyledir:     

Imam Sadik (a.s)'dan kibleye dogru kesilmeyen hayvan hak­kinda sordugumda buyurdu ki: "Yiyin, kasitli olmazsa bunun sakincasi yoktur."  Halebi'nin sahih rivayeti ve Ali b. Cafer'in kitabindan nakledilen ri­vayet de bu ayni seyi ifade et­mekte­dir.     

3-  Kibleye dogru bogazlan­mayan hayvanin etinin yenilmesini hem izin veren ve hem de nehyeden rivayetler. Me­sela:     

Muhammed b. Müslim'in naklet­tigi sahih rivayet:     

Imam Bâkir (a.s)'dan, kesile­cek hayvanin kibleye çevrilmesi gerek­tigini bilmeyerek kesen kim­senin hakkinda sordugumda buyurdu ki: "Ye ondan." Ben, kibleye çevril­memistir deyince buyurdu ki: "Ondan yeme ve Al­lah'in ismi anil­mayarak bogazla­nan hayvanin etin­den de yeme."     

Meshur, mutlak olan birinci gruptaki rivayetleri ikinci grup­taki hadislerle mukayyed etmis, üçüncü grup rivayetteki nehyi ise kasitli olarak kibleye çevirmenin gözetilmedigi zamana ait oldugunu ve izni ise kibleye çevirmenin gerekliligi bilinmedigi duruma ait bilmistir. Soruyu soran kimse de bunu anlamistir.     

Sonuçta, kibleye çevirme sadece bu sartin farkinda olan ve buna yapmaya gücü yeten kim­seye sarttir. Ancak hayvani kesen kimse kibleyi veya kibleye çevir­memin sart oldugunu bilmezse veya hayvani kibleye çevirmeye gücü yetmez ve hayvanin ölmesinden korkarsa sakin­casi yoktur. Çünkü bütün bu hususlarin hiç birinde kasitli degildir.     

Merhum Muhakkik Neraki bu ri­vayetlere istinaden kibleye çevir­menin sart oldugu üzerinde bahset­mis ve bu rivayetlerin kiblenin sart oldugunu ispatla­madiklari sonucuna varmistir. O diyor ki: Kibleye çevir­meyi emre­den "Kesmek istedigin hayvani kibleye çevir" veya kasitli ol­madigi durumda sakincasi ol­madigini bildiren "kasitli olmazsa sakincasi yoktur." gibi cümleler kesmenin bir sartini degil kesme esnasinda yapilmasi gereken bir farzi ifade eder, yani kesme es­nasinda kibleye çevirmek mükellefiyettir, ama bu farza uy­mamak kesilecek hayvanin haram olmasina sebep olmaz.   

Ve Muhammed b. Müslim'in sa­hih rivayetinde yeralan: "Kasitli olmazsa sakincasi yoktur." cüm­lesinden kesilen hayvana mi, yoksa kesilecek mi isaret olmasi açik degildir. Bu cümleden mak­sat kesi­len hayvana degil de ke­silme eyle­mine ait olursa bu du­rumda bu cümleden anlasilan sudur: "Vazife açisindan kasitli olunmazsa sakincasi yoktur. An­cak kibleye dogru kesil­meyis kasitli olursa sahis için günah getirir ve sakincalidir."