 İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Seyyid Ali Hamenei, İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad'a bir mektup göndererek, 5. kalkınma planındaki genel siyasetleri tebliğ etti.
Söz konusu siyasetler, İran'ın 20 yıllık genel kalkınma proğramı çerçevesinde belirlenmiş olup, ilerleme ve adalet temeline dayanmaktadır.
5. kalkınma planında dikkate alınan genel siyasetler 45 maddeden oluşuyor ve bilimsel, kültürel, sosyal, siyasal, ekonomik ve teknik meseleleri içeriyor.
İslam İnkılabı Rehberi Hamenei'nin cumhurbaşkanına gönderdiği ve aynı anda İran Yargı ve Yasama Gücü başkanları ile Nizamın Maslahatını Belirleme Şurası başkanına da gönderilmiş bulunan tebliğ metni şöyle:
‘Bismillahirrahmanirrahim, Sayın Dr. Ahmedinejad
İslami İran Cumhurbaşkanı Selam ve dua ile...
İran'ın 20 yıllık genel kalkınma proğramının ikinci 5 yıllık aşamasının başlangıcı arifesinde ve bir yandan anayasanın 44. maddesiyle ilgili genel siyasetler gibi kimi temel politikaların tebliği, öte yandan da bazı uluslararası gelişmeler dikkate alınarak beşinci 5 yıllık kalkınma planı kanununun 20 yıllık proğrama uygun bir şekilde ve belirlenen aşamadaki hedeflerle koordineli bir biçimde hazırlanması gerekmektedir. Şimdi, İran İslam Cumhuriyeti beşinci 5 yıllık kalkınma planı kanununun tedvini için dikkate alınması gereken temel siyasetler tebliğ olunmaktadır.
İlerleme ve adalet esasına dayalı bu siyasetlerin gerek yasama ve gerekse yürütme aşamalarında ülkedeki tüm faaliyetlerde kendini göstermesi umulur. Hiç kuşkusuz, cenabı ali ve muhterem bakanlar kurulu üyeleri ile İslami Şura Meclisi ve diğer yönetici kadroların bu alanda belirleyeci bir rol ifa etmeleri beklenmektedir. Önümüzdeki 5 yıllık dönemde insanların hak ve adalet yörüngesinde gelişmesi, İslami ve inkılapçı değerlere dayalı bir topluma ulaşılması ve ekonomik ve sosyal adalet ilkelerinin hakimiyetini ipotek altına alan İrani ve İslami bir kalkınma modelinin tedvini için gerekli olan temel girişimlerin ülkedeki üçlü erk tarafından gerçekleştirilmesi umudundayım.
Üniversite çevreleri ve ulema kesimindeki düşünürlerin adalet ilkelerinin beyanındaki katılımı büyük önem taşımaktadır. 5. kalkınma planının genel siyasetlerinin tedvininde emeği geçen aktif uzmanlar ile Nizam'ın Maslahatını Belirleme Şurası ve sekreterliği ile bakanlar kuruluna samimane şükranlarımı bildirmekteyim.
Bu siyasetleri içeren bir nüsha da aynı anda İslami Şura Meclisi ile Nizamın Maslahatını Belirleme Şurası'na gönderilmektedir.'
Seyyid Ali Hamenei İran İslam Cumhuriyeti
5. ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınma planının genel siyasetleri Kültürel meseleler
1. Ülkede kültürel mühendislik planının tamamlanıp icrası ve önemli planlar için kültürel bir ilişiğin hazırlanması.
2. Rahmetli İmam Humeyni'nin dini ve siyasi düşüncelerinin canlı ve net olarak korunması ve tüm plan ve proğramlamalarda bu ilkenin temel bir kriter olarak benimsenmesi.
3. Kanunlara saygı, sosyal inzibat, çalışma vicdanı, özgüven, kollektif çalışma ruhu, inisyatifli davranış, dürüstlük, kanaat, israftan kaçınma ve üretimde kalitenin arttırılmasına özen gösterme gibi ilkelerin güçlendirilmesi.
4. Dini alanlardaki sapık akımlara karşı çıkılması ve hurafe ve vehimlerin yokedilmesi.
5. Nizamın kültürel hedeflerine ulaşılabilmesi için enformatik ve telekomünikasyon tekniklerinden yeterince yararlanılması.
6. Yirmi yıllık kalkınma proğramı etrafında ortaklaşa bir idrake ulaşılması ve proğramın icrası için milli azim ve inancın güçlendirilmesi. Teknik ve bilimsel meseleler
7. Yüksek eğitim ve öğretim düzeniyle ilgili olarak aşağıdaki alanlarda ilerleme sağlanması:
7.1. Araştırma bütçesinin 5. planın sonuna kadar, gayri safi milli hasılanın yüzde 3'üne kadar yükseltilmesi ve lisans mezunlarının daha yüksek düzeylerde tahsil görebilmeleri imkanlarının yüzde 20'ye kadar arttırılması.
7.2. Bölgede bilim ve teknikte ikinci sırayı kazanmak ve bu konumun 5. planda sabitleştirilmesi.
7.3. Üniversiteler ve araştırma merkezleri ile endüstri ve toplumun ilgili sektörleri arasında etkin bir ilişkinin sağlanması.
7.4. Özel sektörün bilim ve teknik üretiminde güçlendirilmesi.
7.5. İhtiyaç duyulan modern tekniklere ulaşılması.
8. Eğitim ve öğretim düzeninde ülke ihtiyaçları ve önceliklerine uygun olarak kalitenin yükseltilmesi hedefiyle bilgi, maharet ve yetiştirme alanlarında değişime başvurulması ve öğrencilerin ruhi ve cismi sağlık düzeylerinin yükseltilmesi.
9. İnsani ilimlerin gerçek konumuna yaraşır bir biçimde geliştirilmesi ve bu amaçla yetenekli ferdlerin cezbedilmesi; eğitim metinleri, proğramları ve metotlarının gözden geçirilip ıslahı; araştırma merkezlerindeki etkinliklerin nitelik ve nicelik itibariyle yükseltilmesi ve teori üretimi, eleştiri ve özgür düşünme yetilerine yaygınlık kazandırılması.
10. Bilim ve teknik alanındaki otoriteler ve yeniliklere sahip seçkinlerin maddi ve manevi açıdan desteklenmesi amacıyla bu insanların sosyal konumlarının yükseltilmesi, bilimsel düzeylerinin arttırılması, yeni adımları sırasındaki araştırma ya da laboratuar çalışmaları aşamasında kendini gösterebilecek risk payının giderilmesi ve onların kazanımlarının ticari bir boyuta da dönüştürülebilmesi için katkıda bulunulması.
11. Ülkenin kapsamlı bir bilimsel haritasının tamamlanarak hayata geçirilmesi.
Sosyal Meseleler
12. Aile kurumu ve kadının aile içerisinde ve sosyal alanlardaki konumunun güçlendirilmesi, kadınların şer'i ve yasal haklarına tüm alanlarda riayet edilmesi ve kadının yapıcı rolüne özen gösterilmesi.
13. Gençlerin milli kimliklerinin İslam İnkılabı'nın ideallerine uygun olarak takviyesi; fikri ve ilmi gelişme çevresinin hazırlanması; onların iş, evlilik, mesken ve sosyal afetler etrafındaki kaygılarının giderilmesi; gençlik döneminin gereklilikleri ile, onların potansiyelleri ve ihtiyaçlarıyla ilgilenilmesi.
14. Yargı düzeni ve idari sistemdeki ıslah sürecinde, aktivite ve fonksiyonun arttırılması, halka hizmetin iyileştirilmesi; çalışanların geçim düzeyi ve saygınlıklarının yükseltilmesi; liyakatli ve güvenilir müdürler ve yargıçların seçilerek faaliyetlerinin garanti altına alınması; paralel müdürlüklerin kaynaştırılması ya da ortadan kaldırılması; idari ve icrai alanlarda ademi merkeziyetçiliğin vurgulanması; idari kokuşmanın önlenip bu alanda mücadelenin sürdürülmesi ve sözkonusu alanlarda ihtiyaç duyulan kanunların tanzimi amaçlarına yönelik olarak çalışmak.
15. Kentler ve köylerin çehresine kimlik kazandırmak, İrani ve İslami mimarinin yeniden ihyası ve modernize edilmesi, çeşitli yapıların güvenlik ve istihkamının sağlanması amacıyla modern kriterlere uygun hareket etmek.
16. Teftiş ve nezaret sistemine işlerlik kazandırıp güçlendirmek ve kanunlar ve kuralları, teftiş ve nezaret kurumlarının görevleri arasında çatışmaya meydan vermemek için ıslah etmek.
17. İslam İnkılabı yolunda fedakarlıklarda bulunmuş insanlara çeşitli ekonomik ve kültürel sahnelerde fırsatlar, mali kaynaklar, imkanlar ve resmi sorumluluklar açısından öncelik tanınması.
18. Sporda ilerlemeyi önemsemek ve turizm faaliyetlerini, ziyaret turlarına önem vererek desteklemek.
19. Tüm boyutlarıyla sağlıklı insanların yetiştirilmesi amacıyla aşağıdaki faktörlere dikkat etmek gerekir:
19.1. Siyaset belirleme, proğramlama, değerlendirme, nezaret ve genel kaynakların tahsisi sürecinde bütünlük.
19.2. Temiz hava, sağlıklı yiyecek ve güvenlikli yaşama çevresi ile cisim ve ruh sağlığı göstergelerinin yükseltilmesi.
19.3. Sağlığı tehdit edici tehlikeler ve bulanıklıkların azaltılması.
19.4. Gıda maddelerinin terkibi ve sağlıklı olması sayesinde beslenme modelinin ıslahı.
19.5. Sağlık sigortalarının nitelik ve nicelik açısından geliştirilmesi ve 5. planın sonuna kadar halkın sağlık masraflarındaki payının yüzde 30'a kadar indirilmesi.
20. Sosyal güvenliğin arttırılması:
20.1. Uyuşturucu maddelerle çok yönlü mücadele ve bu bağlamdaki genel siyasetlerin icrasına önem vermek.
20.2. Gecekondu bölgelerinin düzenlenmesi ve bu alandaki genel uyumsuzlukların önlenmesi ya da kontrolü.
20.3. Sosyal ve kültürel problemlerle mücadelede kültür ve eğitim araçları ile medyalardan yararlanmak.
Ekonomik meseleler
A) Aşağıdaki noktalara dikkatle, uygun ekonomik gelişimin sağlanması:
21. Gayri safi milli hasılada sürekli olarak ekonomik gelişmeye ivme kazandırılması ve bu alanda en az yüzde 8'lik bir düzeye çıkılması amacıyla aşağıdaki faktörlere başvurmak:
21.1. Sermaye ve tasarruf arasındaki uçurumun azaltılması ve bu bağlamda tasarrufun gayri safi milli hasıla karşısındaki oranının yüzde 40'da tutulması ve dış kaynaklar ve yabancı sermayenin cezbedilmesi.
21.2. Ekonomik gelişmedeki yararlanma payının planın sonuna dek üçte bir oranında arttırılması.
21.3. Ülkedeki çalışma ortamının, genel ekonomik çevrede istikrarı; gerekli komünikasyon, enformasyon, hukuki, ilmi ve fenni altyapının oluşturulması; genel ekonomik risklerin azaltılması ve topluma düzenli olarak şeffaf bir şekilde gerekli bilgi ve istatistiklerin sunulması.
21.4. Milli standart sisteminin güçlendirilmesi.
22. Petrol ve gaz faktörleri ile bunlardan elde edilen gelirlere bakış şeklinin değiştirilmesi; genel bütçenin temin edildiği kaynaklardan ekonomik üretkenliğe yol açan kaynaklar ve sermayelere yöneliş ve milli kalkınma fonunun oluşturularak, planın ilk yılında fon yönetmeliğinin İslami Şura Meclisi'nde onaylanması; petrol ve gazın özgün konumundan endüstri, genel hizmetler ve ona bağlı alt hizmetlerde aşağıdaki özelliklere dikkat edilerek yararlanılması:
22.1. Her yıl petrol, gaz ve petrol ürünleri ihracatından sağlanan gelirin en az yüzde 20'sinin milli kalkınma fonuna aktarılması.
22.2. Milli kalkınma fonu kaynaklarından devlet sektörü dışındaki genel sektörler, kooperatifler ve özel sektör alanında üretim ve yatırımların arttırılması hedefiyle ülke içi ve dışında kolaylıklar sağlanması ve bu bağlamda ekonomik verimlilik ve rekabet şartlarının dikkate alınması.
22.3. Hükümetin cari harcamalarında petrol ve gaz gelirlerine olan bağımlılığının yıl sonuna kadar kesilmesi.
23. Bankacılık sisteminde faizsiz bankacılık kanununa tamamen uyulması suretiyle reforma gidilmesi; karzul hasene sisteminin kurumlaştırılması, mikro kredilerin temini ve büyük yatırımlar için gerekli olan kredilerin sağlanması.
24. Finans piyasalarında (sermaye, para ve sigorta) fonksiyon, şeffaflık ve sağlıklılık ölçütleriyle nitelik ve nicelik açısından gelişme sağlanması.
25. Anayasanın 44. maddesi ve tüm fıkralarıyla ilgili siyasetlerin tahakkuku ve bu bağlamda aşağıdaki girişimlerin vurgulanması:
25.1. Rekabet piyasalarının oluşumuna katkıda bulunmak.
25.2. Egemenlik görevlerinin (siyaset tayini, yönlendirme ve nezaret) ifası için uygun bir yapılanmaya gidilmesi.
25.3. Aile kurumunun örgütlenmemiş etkinliklerinin, hukuki birimlerin etkinliklerine dönüştürülebilmesi için teşvik politikalarının tanzimi.
25.4. Sağlık sigortası hizmetleri için rekabet piyasasının oluşturulması.
26. Suyun ekonomi, güvenlik, siyaset ve yaşama çevresindeki değerini dikkate alarak, suyun çıkartılması ya da üretimi, muhafazası, sunulması ve kullanımı ile ülkeden çıkan su kaynaklarının kontrolü ve bu alanda ortak su kaynaklarından yararlanmaya öncelik tanınması.
27. Petrol, gaz ve diğer madenler alanında, anayasanın 44. maddesi çerçevesinde komşu ülkelerle sondaj ve üretim sektörlerinde yatırımlarda bulunulması.
28. Belirli bir süre içinde (Milli Güvenlik Konseyi'nin onayı uyarınca) ülkenin temel ihtiyaçlarını giderebileceğine dair güveni sağlayacak miktarda stratejik döviz rezervinin korunması.
29. Petrolsüz ticari dengedeki açık azalacak ve hizmet sektöründeki ticarette denge sağlanacak şekilde özellikle hizmet sektöründe olmak üzere yüksek teknolojiye dayanarak ihracatta gelişme stratejisinin vurgulanması.
30. Güneybatı Asya bölgesi ülkeleri ile ticaret, yatırım ve teknoloji alanlarında çok yönlü işbirliğinin yaygınlaştırılması.
31. Eğitim, sağlık ve çalışma alanlarındaki kalkınmanın, 5. planın sonunda insani kalkınma göstergesinin bu alanda yüksek düzeyde yer alan ülkelere varacak şekilde koordinesi.
32. Bütçe proğramlamasının, pratiğe elverişli bir düzene kavuşturulması.
33. Beş yıllık plan ve yıllık bütçeler ile 20 yıllık kalkınma planı arasında nitelik ve nicelik açısından şeffaf ve nezarete elverişli bir irtibat kurulması.
B) Sosyal adaletin yaygınlaştırılması
34. Ekonomik kalkınma ve gelişmeyle ilgili tüm faaliyetlerin sosyal adalet ilkesi çerçevesinde tanzimi ve aşağıdaki girişimler vurgulanarak tabakalar arasındaki gelir uçurumunun azaltılması ve dar gelirli kesimlerin yoksunluklarının giderilmesi:
34.1. Vergi politikaları, hedefli subvansiyonların sağlanması ve sigorta mekanizmalarının tanzimi sayesinde, izahı mümkün olmayan gelirler arası eşitsizliklerin telafisi.
34.2. Dar gelirlilerin en aşağıdaki iki biriminde yer alanlarla ilgili olarak enformasyon bankasının tamamlanması ve sürekli olarak güncellenmesi.
34.3. Açık subvansiyonların hedefli hale getirilmesi ve gizli subvansiyonların tedrici olarak hedefli hale getirilmesine çalışmak.
35. Geçmiş tarihi dönemlerin getirdiği geri kalmışlıkların telafisi için aşağıdaki yöntemlere dayanılarak gerekli girişimlere başvurulması:
35.1. Köylüler ve çiftçilerin gelir ve yaşama düzeylerinin yükseltilmesi için köy kalkınma planlamalarının hazırlanması; endüstriyel tarım, köy endüstrisi ve modern hizmetlerin geliştirilmesi ve tarım ürünleri rekoltesi ve fiyat politikalarının düzenlenmesi.
35.2. Ülkenin dış ticaret kapasitelerinden yararlanmak suretiyle sınır bölgeleri, güney sahilleri ve adalarda ekonomik faaliyetlerin geliştirilmesi.
35.3. Toplumun en üst ve en alt gelir düzeyindeki birimleri arasında varolan gini katsayısının, plan sonunda 0,35 oranına ulaşacak şekilde azaltılması.
35.4. Ülkedeki işsizlik oranının yüzde 7'ye indirilebilmesi için gerekli girişimlerde bulunulması.
35.5.Etkin ve kapsamlı sigortaların sağlanması ve sosyal temin düzeni ile sağlık sigortası hizmetlerinin nitelik ve nicelik açısından yaygınlaştırılması.
35.6. Ferdi ve içtimai zararların önlenebilmesi için düzenlemelere başvurmak.
35.7. Mahrum tabakalar ve aile yöneticisi durumundaki kadınların desteklenmesi.
35.8. Kooperatif sektörünün toplumdaki orta veya dar gelirli kesimlerin güçlendirilmesi gayesiyle, 5. plan sonuna dek kooperatif sektörü payının yüzde 25'e ulaşacak şekilde geliştirilmesi.
Siyaset, savunma ve güvenlik meseleleri
36. Halkın siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlardaki katılımının güçlendirilmesi.
37. Siyasal akımların İslam'cı ve inkılapçı değerlere bağlılık ile milli çıkarların savunulması, düşmana karşı koyma, kanunlara uyma ve ahlaki kuralların benimsenmesine özendirilmesi.
38. Meşru özgürlüklerin desteklenmesi ve milletin temel haklarının korunması.
39. İran İslam Cumhuriyeti'nin bölgede ve uluslararası düzendeki konumu, rolü, iktidarı ve prestijinin yükseltilmesi amacıyla milli güvenliğin sağlama alınması ve milli çıkarların yüksek düzeyde sağlanması:
39.1. Başta komşu ülkeler olmak üzere, ikili, bölgesel ve uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi.
39.2. Düşman olmayan ülkelerle yapıcı ilişkilerin geliştirilmesi.
39.3. Mevcut ilişkilerden, milli gücün arttırılması için yararlanılması.
39.4. Dış ilişkilerde aşırılıklara ve mütecaviz girişimlere karşı konulması.
39.5. Bölgenin, ecnebilerin askeri varlığından kurtulması için çaba harcamak.
39.6. Müslümanlar, mazlum ve mustaz'af milletler ve özellikle de Filistin halkının desteklenmesi.
39.7. İslam ülkeleri arasında daha fazla entegrasyonun sağlanabilmesi yönünde çalışmak.
39.8. Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın bünyesini ıslah için çaba harcamak.
39.9. Uluslararası adalet, barış ve güvenliğin sağlanması amacıyla yeni ekonomik, siyasal ve kültürel ilişkiler ve bölgesel ve uluslararası düzenleri oluşturabilmek için ortak çabaların koordinasyonu.
40. Bölgesel ve uluslararası kuruluşlarda aktif ve hedefli bir katılımda bulunmak ve İslami değerlere dayanmak suretiyle mevcut yöntemlerin değişimine çabalamak.
41. İran'ın enerji dağıtımı ve tranzitindeki yönetici rolünü arttırmak; ihracat fırsatlarını çoğaltmak; sermaye ve modern teknoloji cezbine önem vermek ve sulta düzeninin para sistemine olan bağımlılığı azaltmak hedefiyle dost, müslüman ve bölge ülkelerinin de katkısıyla bağımsız bir para, banka ve sigorta düzeninin kurulmasına çalışmak.
42. Başta İran ve İslam uygarlığı coğrafyası olmak üzere tüm dünyayla siyaset, kültür, hukuk ve ekonomi alanlarında ikili ilişkileri geliştirmek.
43. Ülke dışındaki İran'lıların İrani ve İslami kimliklerini güçlendirmek; onlar arasında farsça dili ve hattını yaygınlaştırmak; onların haklarını desteklemek ve onların milli kalkınmadaki katılımlarını kolaylaştırmak.
44. Milli hedefler ve çıkarların garantisi için kalıcı ve kapsamlı bir güvenliğin geliştirilip sağlama alınması:
44.1. Güvenlik karşıtı kıpırdanmaların önlenmesinde halkın ifa ettiği rol ve sağladığı istihbaratın önemsenmesi.
44.2. İstihbarat, yargı ve intizami mekanizmalar arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesi ve istihbarat alanındaki yeterliliğin sağlanması için gerekli koordinasyona başvurulması; sosyal, ekonomik ve genel güvenliğin her türlü ihlaline karşı konulması ve yazılım teknolojisindeki tehditlerin önlenmesi.
44.3.Enformasyon yazılımı alanında bütünlük sağlayıcı bir sistem oluşturmak; bilgisayar enformasyonunu muhafaza düzeyinin güçlendirilmesi; enformasyon ve komünikasyon sistemlerinin güvenliğinin korunması bağlamında bilimsel ve teknolojik gelişim sağlanması ve böylelikle enformasyon alış verişi ortamının korunması, bilgisayar ortamlarındaki suçlarla mücadele ve ferd ve kamunun özel alanlarının muhafazasını sağlamak.
44.4. Sosyal ve kültürel alanlar ile inançlar ve kimlik bazında kopukluklara yol açan faktörlerle mücadele için, milli dayanışma ve insicamın altyapısının takviyesi.
45. Egemenlik, toprak bütünlüğü, milli güvenlik ve çıkarların savunulması ve dış tehditlere galebe çalınması ile bölgesel dengenin kurulması maksadıyla savunma potansiyeli ve caydırıcılık gücünün yükseltilmesi:
45.1. Yepyeni bilgi ve teknolojiler ile gelişmiş savunma yazılımlarının kazanımı; savunma sanayiinin onarımı ve modernizasyonu; ülkedeki tüm potansiyellerden yararlanmak ve araştırmaları geliştirmek suretiyle yeterlilik kapasitesinin arttırılması.
45.2.Ülke ve inkılabın güvenliği ve savunmasında halk güçlerinin katılımını ve mustazaflar seferberlik organizasyonu Besic'in nitelik ve nicelik açısından takviyesini önemsemek.
45.3. Caydırıcı savunma sistemlerini geliştirmek.
45.4. Sınır bölgelerinde kalıcı bir güvenliği sağlamak ve sınırların etkin bir biçimde kontrolü. |
