Icma Merhum Neraki Mustenet adli kitabinda kibleye yöneltmenin sart olduguna dair en önemli deÂlilin Sia ulemasinin icmasi oldugunu söylemistir: Cevap Evvelen; kibleye yöneltmenin sart olduguna dair bir çok riÂvayetin de varligi sözkonusu oldugu için bu gibi hususlarda Icma, mustakil bir taabÂbudi (seri) delil sayilmaz. Bilhassa, fakihlerin kitapÂlarinda bu husustaki tabirler ayÂnen hadisÂlerde yeralan tabirlerdir. Ikincisi; temelde böyle bir icÂmanin oldugu isbatlanmis degilÂdri; sadece varolan fakihlerin bu sartin olmadigina dair bir tasrihÂlerinin olmayisidir. Üstelik Seyh Mufit "Muknia" kitabinda kibleye yöneltme sartini hayvanin gövdesi soyumadan basini gövdesinden ayirmamak gibi zebhin adabini sayarken zikÂretmistir. Buna göre, Seyh Mufid hayvani kibleye yöneltmenin hayÂvanin helal olusunun sartlarindan bilmemekte ve onu zebhin adabindan veya olsa bir tekÂlifi farz bilmektedir. Yine Seyh Tusi Mebsut adli kiÂtabinda kibleye yöneltme sartindan sözetmemistir. Seyh'in Hilaf adli eserindeki sözünden de bu meselede bir icma olmadigi anlasilir; yoksa benzerlerinde oldugu gibi isbatlamak için icÂmaya istinat ederdi. Seyh Tusi El Uzhiye kitabinin 11. meselesinde söyle diyor: "Bilerek kibleye yönetilmeden kesilen hayvan haram olur; ama Ehl-i Sünnet fakiÂhleri kibleye yönlendirmeyi musteÂhap biliyorÂlar." Sonra kendi görüsünün deÂlilini söyle açikliyor: "Bizim delilimiz savunduguÂmuz görüsün her kes tarafindan kabul edildigidir. Onlarin görüsünün ise bir delili yoktur. Ve birde Cabir PeyÂgamber (s.a.a) den nakletmistir ki...." Nihaye adli eserinde de söyle diÂyor: "Hayvani kibleye dogru kesÂmek uygundur." Böyle bir tabir bunun farz olÂmadigina isarettir; gerçi Seyh sözünün devaminda söyle diyor: "Eger bir kimse bilerek bununla muhalefet ederse onu (kesilen hayÂvani yemek) haramdir. Bu gibi büyüklerin sözlerinde yeralan bu tabirler gözönünde buÂlundurulursa denebilir ki, kibleye yönlendirmenin sart olduguna dair bir taabbudi icÂmanin oldugunu söylemek zorÂdur. Sadece, bu hususta önemli delil hadislerdir.
|