Karayolları:
Kara taşıma ve nakliyatı genelde iki şekilde olur; ya nakil ve çeşitli motorlu taşıtlarla ya da demir yolu aracılığıyla. Karayolları yapılış amaçlarına göre bir kaç bölüme ayrılır. 1) Otobanlar: Hızlı geçişler için kullanılan yollardır. En az iki giriş ve çıkış ve birbirinden ayrı gidiş-gelişli, çift şeritli yollardır. Eldeki verile göre 1995 yılında ülke genelindeki otoban uzunluğu 463 km'lik. 2) Anayollar: Başkenti ülke içi büyük şehirlerine, deniz sahillerine yada sınır şehirlerine bağlayan yollara denir. Bunlar da üçe ayrılır:
a) 4 şeritli anayollar 1.562 km b) Çift şeritli geniş anayollar 2.473 km c) Normal yollar (Araç yolu) 18.079 km 3) Tali asfalt yollar: Genelde çift şeritli olan ve nüfusu yoğun bölgeleri sanayi alanlarına bağlayan bu yollar ülke içinde toplam 31.386 km uzunluğa sahiptir.
4) Köy ve Kasaba Yolları: Bu yollar, üretim yapan köyleri ülke içi tali yollarına bağlar. 1996 yılında ülke genelinde toplam 84.877 km uzunluğa sahip olan bu yolların 22.586 km'si asfalttır.
Demir Yolları:
1.294 km uzunluğu ile ilk defa 1938'nin Şubat ayında açılan ülke demir yolları, iki denizi yani kuzeyi (Şahlimanı ya da günümüz adıyla Türkmen limanını) güneye (Şahpur limanı bugünkü adıyla İmam Humeyni limanına) bağlar. Bunun ardından İran'da Tahran-Meşhed, Tahran-Tebriz ana demiryolu ve Kevir çölü şeridince ilerleyen yani Kum-Kaşan ve Yezd-Erak demir yolları açılmıştır. 1957 yılında tamamlanan Tahran-Meşhed demir yolu hattı 925 km ve 1958'de açılan Tahran-Tebriz demiryolu da 742 km'dir.
Daha sonraki yıllarda, ülke demir yolu ağlarının genişletilme projesi doğrultusunda 1982 senesinde 700 km'lik elektrikli Bafk-Benderabbas ve 164 km'lik İran'ı Türkmenistan aracılığıyla Orta Asya'ya bağlayan Meşhed-Serhas demir yolları açılmıştır.
İran iktisadında demiryolları önemli bir yer tutar; tarımsal bölgeleri sanayi alanlara, büyük şehirleri ve ülke limanlarını birbirine bağlayan demir yolları ayrıca komşu ülkelere yani Türkiye (ve bu yolla Avrupa'ya), Azerbaycan ve Türkmenistan'a (bu ülkelerden Orta Asya'ya) yol açar. Havayolları:
İran'da her ne kadar 1927 yılında Alman Junkers uçakları kullanılarak ilk devlete ait havayolları servisi kurulduysa da, yolcu ve yük taşımacılığında uçaklardan gerektiği gibi faydalanılamadı. Bu süreç, 1944 yılında İran milli hava kuruluşu olan Huma'ya kadar devam etti. Bunun ardından ikisi İrantur havayollarına bağlı 4 adet uçakla ülkede ilk uçuş seferleri başladı. İran önce 1948 yılında ICAO ve ardından IATA'in üyeliğini kabul etti. Bu milletlerarası kuruluşların kanunları doğrultusunda İran milli hava yolları kuruluşu, ülke içinde hava alanları, meteoroloji istasyonları yapımı, teftiş ve denetim heyeti, eğitimli kadro, uçak yan sanayisine teşvik fonları, uluslararası hava yolu şirketleriyle anlaşmalar yapmak için harekete geçti.
1979 İslâm İnkılâbı'ndan önce ülkede toplam 26 faal hava alanı bulunurken, bunlardan yalnızca Mehrabat (Tahran), Abadan ve Şiraz hava alanları uluslararasıydı. 1996 yılında İslâm İnkılâbı öncesine oranla iki katına yani sayıları 50'ye çıkan hava alanlarının 8'i Basra körfezindeki İran adalarında bulunmaktadır.
|