III. Merkez Dağları:

Merkez dağları, Zagros sıradağlarının doğu etekleri bitiminden, İran Kopet ve Hezar Mescid dağlarının iç çukurluk bölgelerine uzanan alanı kapsar. İsfahân-Sircan çukurluğu bunların en önemlileridir.
  Delican'dan başlayıp uzunluğu 500 km ve genişliği 75 km olan bu dev çukur, kuzeybatıdan güneydoğuya doğru uzanır. Delican'dan uzaklaştıkça eni daha da genişler; Yezd, İsfahân ve Kirman eyaletlerini içine alır. Öte yandan, bu şeridin doğusunda Merkez dağları olarak adlandırılan ve yanardağ patlamalarıyla ortaya çıkan dağınık dağ kümeleri yer alır.
  Merkez dağları, kuzey, orta ve güney olmak üzere üçe ayrılır.     

1- Kuzey Bölgesi:     

Bu bölgenin en uzun dağını yaklaşık 250 km uzunluğundaki Kerkes sıradağı oluşturur. Delican ve güney Nain arasında kalan bu sıradağın en yüksek noktası 3.895 m'dir.     

2- Orta Bölgesi:     

Birbirinden ayrı birkaç sıradağdan oluşan bu bölge, batıdan doğuya doğru uzanır. Yezd'in güneybatısında yer alan Şîr dağı (4.075m), Babek'in doğusundaki Muhammedâbâd ve Babek, Bafk çölü ardında kalan Bafk (2.879 m) dağları orta bölgeyi oluşturmaktadır.     

3- Güney Bölgesi:     

Güney ve batı bloğu arasında kalan, genelini yanardağların oluşturduğu ve Merkez Dağları'nın en yüksek zirvesini içinde barındıran bölgeye verilen addır.
  Batıda Çihilten (3.658 m), doğuda Lalezâr (4.372 m) ve Hezar (4.419 m) ve ondan sonra Şahsevaran ve ardı sıra gelen Bezman (3.280 m) Merkez sıradağlarını oluşturur.  
  IV. Doğu Dağları:     

İran'ın son dağlık bölgesi olarak da adlandırabileceğimiz Doğu dağlarını, birbirinden ayrı ama peşi sıra takip eden dağlar oluşturmaktadır.     

İran'ın Afganistan ve Pakistan sınırları arasında, Horasân'ın kuzeyinden Güney Belûçistan'a değin uzanan ve 1000 km'yi aşan bu dağlık bölge, Horasân'ın doğu yarısını ve Sistân-Belûçistan eyaletlerini kapsar.     

Doğu dağlarını kuzey, merkez ve güney olmak üzere üç ana bölüme ayırabiliriz.     

1- Kuzey Bölümü:     

Bu bölgeyi güneyde yer alan Binalûd sıradağı ardından gelen Meşhed-Ferimân ve Meşhed-Nişâbûr caddeleri arasında kalan Bahezâr ve Sorh dağları oluşturur.     

2- Merkez Bölümü:     

Tüm Gehistân ve Kaynat dağ kümelerinin ortak noktasına verilen isimdir. Merkez bölgede yer alan bu küme dağlar güneyden İran'ın iç çöllerini Afganistan Nevmid çölüne bağlayan yaklaşık 100 km'lik bir uzantıyla başlar. 2500 km uzunluk, 100 km genişliğiyle güneydoğudaki Nahbendân'a kadar yayılır.     

3- Güney Bölümü:     

Genel adıyla sınır dağları olarak anılan bu dağlar, Nahbendân'dan güney Belûçistan'a kadar olan tüm yükseltileri içine alır.     

Kuzey kanadını oluşturan Pelengân Dağı kuzey-güneydoğu uzantısıyla Sistân'ın Hirmend ovasında yer alır ve Sistân'daki Hamun su havzalarını Lût çölünden ayırır.
  Güney bölümünün ortasında Taftan yanardağ kümeleri yer alır. Çemberimsi iki tepeden oluşan Taftan yanardağı eyer şeklindeki ince bir duvarla birbirine bağlıdır. Güneydoğu'da yer alan ve 4.050 m yüksekliğindeki tepe, İran platosunun faâliyet gösteren son yanardağıdır.     

V. Dahilî Alçak Bölgeler (Çöller):     

Bu çöller Güney Tahran'ın bir kaç kilometre ötesinden başlayıp güney-güneydoğu uzantısıyla Kirman-Zahidân arasında kalan Bem şehrine kadar 1500 km'lik bir uzunluğa sahiptir.     

Bu geniş bölge üzerinde çölleri küçük parçalara bölen çeşitli ve dağınık dağlar bulunmaktadır. Bu dağların en önemlileri, Kaşmir-Sebzevâr arasındaki Kızıldağ (Sorhkûh) ile başlayıp kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda Yezd'e kadar yaklaşık 500 km boyunca devam etmektedir.     

Bu dağlar, çölün iç bölgelerini birbirine eşit olmayan iki kısma ayırmıştır. Bunların kuzey kısmını Kevir Çölü, güneyini ise Lût çölü oluşturmaktadır.     

Ayrıca, Kevir Çölü, Yezd, Sebzevâr ve Kum'un ortasında kalan büyük bir üçgen şeklindedir. Bu çöl Simnân eyaletinin tamamını, birkaç Merkez, Horasân, Yezd ve İsfahân vilayetini içine alır.     

Kevir Çölü'nün doğu uzunluğu Kum'dan Becestân'a 500 km ve kuzeyden güneye (Biyarcemend'ten güneye) genişliği ise 200 km'dir. Ortalama yüksekliği de 600 m olarak belirtilebilir.     

Lût çölü ise yaklaşık 160 km² genişliğe sahiptir. Daha önce bahsedilen Güneydoğu dağlarından başlayarak Bem'e kadar 600 km uzunluğundadır.     

Güney Horasân, Yezd'in batısı, Kuzey-kuzeydoğu Kirman ve Sistân-Belûçistan'ın kuzey bölgelerini kapsamaktadır.          
          VI. Sahil Bölgeleri:     

Plato ve etraf denizleri arasında, nispeten alçak ve çeşitli genişliklere sahip, özellikle ülke topraklarının kuzeyinde yaşayan insanlar için çok önem taşıyan bölgeler vardır.     

1- Kuzey Sahil Bölgesi:     

İran'ın Hazar denizi ile kuzeyde 675 km'lik ortak sınırı vardır. Hazar, dünyanın en büyük gölü ya da kapalı denizi olarak bilinmektedir. Bir başka deyişle 424 bin km² ya da bir İran büyüklüğündedir.
  Hazar denizi kuzey-güney boylamında 1260 km olmasının yanı sıra en yüksek genişliği 550 km ve en darı ise 200 km olarak hesaplanmıştır.     

Deniz derinliği kuzeyde yaklaşık 15 m iken bu seviye güneyde bin metreye kadar yükselir.     

Hazar'ın suyu tuzludur, ama tuzluluk oranı okyanus suyunkinden daha azdır. Tuz oranı Hazar'ın her yerinde aynı değildir. Buna rağmen ortalama binde on üç olarak hesaplanmıştır. Hazar denizi için en büyük su kaynağı olarak bilinen Volga nehri ağzında bu oran ortalama binde iki olarak tespit edilmiştir. Tuz yatakları merkezi olarak bilinen Karaboğaz'daysa tuzluluk derecesi binde 220'ye ulaşır.     

Hazar Denizi eski devirlerde, bugünkü halinden çok daha büyüktü. Günümüzde de bu değişim devam etmektedir.
  Hilal şeklini anımsatan İran sahil ovası, dağ etekleriyle deniz arasında yer alır. Bu ova sahillere doğru eğimli olduğundan küçüklü-büyüklü yüzlerce akarsu ve çay Hazar'a akar.     

Sahil ovasının genişliği her yerde aynı olmadığı gibi bazen Astara-Heştper arasında olduğu gibi 20 km'den az olmakta veya Sumesera-Fumen arasında olduğu gibi 30 km'yi bulmaktadır. Mazenderân'da Râmser-Tonekabun sahil ovası dar ve incedir. Fakat Tonekabun'dan doğuya yani Çalûs'a gidildiğinde sahil şeridi genişler. Çalûs'tan Rûyân'a tekrar bir daralma olduğu gözlenir. Hattâ bu oran eşsiz Sisengan ormanları etrafında sıfıra kadar iner. Buradaki birkaç noktada dağ ile deniz arasındaki mesafe bir cadde genişliğini aşmaz.

Daha sonra Behşehr-Kordkoy arası yine bir daralma göze çarpar ve sahil ovasının son noktasını oluşturan büyük Gorgan ovası 15 bin km² genişliğiyle Kuzey Horasân dağlarına kadar devam eder.
         
  2- Güney Sahil Bölgesi:     

İran güneyde Basra körfezi ve Umman denizi sayesinde 2.043 km uzunluğunda bir sahil şeridine sahiptir.     

Hint okyanusu ve Umman denizinin bir girintisi olan 240 bin km²'lik Basra körfezi, İran-Arabistan kurak bölgeleri arasında yer alır. Bu bölge günümüzde dünya siyaseti açısından stratejik bir konuma sahiptir.

Basra körfezinin uzunluğu Ervend boğazından Abu Dabi'ye kadar 830 km'dir. En geniş bölgesi 355 km, en dar yeri ise 185 km'dir.     

Ortalama deniz suyu derinliği İran sahillerinde 50 ilâ 80 m iken batı sahillerinde 10 ilâ 30 m'dir.
  Basra körfezinin 93 m'lik en derin noktası bir İran adası olan Büyük Teneb'in 15 km güneybatısındaki deniz suyunu oluşturur.     

Bender Abbas'tan Ervend boğazına kadar İran sahil şeridinin uzunluğu 1.259 km'dir. Buradan Umman deniz sahiline uzanan sahil şeridi ise 784km'yi bulur. İran'ın güney sahilleri de kuzey sahilleri gibi fazla geniş değildir. Bu özellik iki sahil bölgesinin tek ortak noktasıdır.     

Güney sahil bölgesinin en önemli ovasını, kuzeyden Zagros dağları ile Basra körfezi, güneyden de Ervend nehri ile Deylan arasında kalan Hûzistan ovası oluşturmaktadır. Hûzistan'dan sonra Deylam körfezinden Bûşehr'e kadar olan kullanıma elverişsiz sahil bölgesi gelir.
  Bûşehr şehri, Mercânî yarımadasının sonunda 3 km uzunluğundaki bir bölgeye kurulmuştur. Bûşehr'den sonra sahil şeridinin genişliği Tengistan'da 2 km'ye kadar düşer. Burası Mend akarsuyunun denize döküldü yerdir. Sahil ovası Lenge körfezine doğru genişlediğinden hurmalıklar için verimli topraklara sahiptir.     

Rûdşur'dan Bender Abbas'a ve buradan da Minab'a (güneye doğru devam eden sahil şeridi) doğru sahil ovası incelir; yalnızca Bender Abbas'ta biraz genişler. Minab'tan sonra da 150 km uzunluğuyla doğu Hürmüz bloğu göze çarpar ki dar sahil ovasıyla Cask'a kadar devam eder.
  Cask'tan sonra kuru ve çıplak Belûçistan dağları denize doğru yaklaşır. Artık bu bölgede ova oluşturacak başka bir akarsu veya çay bulunmamaktadır.