Şİİ DEVLETLERİNİN KURULMASI

           Olcaytu ve Ebû Sa‘îd Ba¬hâdır Han’dan ve büyük İlhânlılar dönemi sona erdikten sonra meydana gelen küçük hükümetler arasından iki devlet Şiiler tarafından kuruldu. Birisi Serbedârlar hükümeti olup hakikatte İran’da Moğollardan sonra zulmü ortadan kaldırmak, zalimleri yok etmek ve onlara itaat etmeyi ka¬bul etmekten sakınmak için oluşmuş olan ilk kıyamdı. Bu hanedanın hü¬kümet merkezi Sebzvâr şehriydi. Buradan da Âl-i Ali sevgisiyle ün ka¬zanmış şeyhler ve sufilerle, ayrıca İran dışındaki özellikle o dönemin Şia merkezi olan Cebel-i Âmul’deki Şii mezhebi ileri gelenleri ile irtibata ge¬çip yazıştılar. Bunun sonucu olarak ilk şehit Şemsuddîn Muhammed Mekkî (786/1384 da öldürüldü) el-Lume‘âtü’d-Dimişkiyye adlı meşhur kitabını sultan Ali Mueyyed Serbedârî (ö. 788/1386) adına kaleme aldı. Bu kitap meşhur eserlerden olup onun şerhi de Şia mezhebinin önemli ders kitaplarındandır. Bir diğer devlet de Mazendaran’da Mîr Kıvâmuddîn liderliğindeki Mer‘aşî seyitleri devletiydi. Bu hanedanın önemi daha çok Safeviler hanedanı gibi Şia mezhebine mensup sufilerin ileri gelenlerin¬den birisi aracılığıyla ve onun kendi amaçları için kılıç çeken taraftarları aracılığı ile kurulmuş olmasıydı.