DEHİSTANİ-Yİ  MUEYYEDİ

         20- Dehistânî-yi Mueyyedî: Mevlânâ Hüseyin b. Es’ad (veya Sa’d) b. el-Hüseyin ed-Dehistânî el-Mueyyedî, VII/XIII. yüzyıl sonlarının yazar ve mütercimidir. Görül¬düğü kadarıyla, Hâce İzzuddîn Tahir-i Feryûmedî’nin veya oğlu Vecîhuddîn Zengî’nin çağdaşı ve koruması altın¬daydı. Bu baba ve oğlun ikisi İlhânlılar döneminin Hora¬san vezirlerin¬dendi. Mueyyedî, Kadı Ebû Ali Muhsin b. Ali b. Dâvud et-Tenuhî (ö.384/994)’nin el-Ferec Ba’de’ş-Şidde adlı kitabınıki bir kere Nûruddîn Muhammed Avfî ter-cüme etmişti–Farsça’ya aktardı ve Câmi‘u’l-Hikâyât diye adlandırdı. Bu tercümeyi İzzuddîn Tâhir b. Zengî-yi Feryûmedî’ye sundu. Kendinden beyitleri de bu tercümeye ekledi ve her hikayenin so¬nunda ondan çıkarılacak sonucu ekledi. Muhammed Avfî’nin tercüme¬sinden şu anda elde herhangi bir eser mevcut değildir. Fakat Dehistânî-yi Mueyyedî’nin tercüme işinde onun yararlanmasına hatta onun bir kısmını olduğu gibi tercümesinde kullanmış ol¬ması mümkündür. Dehistânî’nin Câmi‘u’l-Hikâyât’ı on üç bölümden oluşur. Her bir bölüm birkaç ayrıntılı ve çekici hikayeyi içerir. Nesri sade, akıcı ve tekellüften uzaktır. Fakat Dehistânî’nin tercüme yada kendinden söylediği ve aktardığı şiirler çoğunlukla zayıf ve basit olarak göze çar¬par. Bunların aktarılmasında iyi beyitlerle karşılaşmak mümkündür.