BÜYÜK HANEDANLAR

           V/XI. ve VI/XII. yüzyıllarda büyük ilim, liderlik ve vezaret ha¬nedanla¬rından bir kısmı Mâverâunnehir ve İran’ın değişik bölgele¬rinde şöhrete sahipti¬ler. Bu hanedanların önemi daha çok ilim havza¬larının korunması, alimlerin eği¬tilmesi, Farsça yazan şairlerin ve ya¬zarların teşvik edilmesi ve Türk kabilelerin saldırıları karşısında İran kültürünün korunması ve de¬vam ettirilmesi noktasın¬daydı. Hatta bu hanedanların varlığı yeni çıkmış olan tebliğcilerin tarzının uyumlu hale geti¬rilmesi ve onların İran teşkilat, siyasî ve sosyal düzeni ile ta¬nıştı¬rılması, bunun devam ve korunması nok¬tasında da çok etkiliydi. V/XI. ve VI/XII. yüzyıldaki ilmî ve edebî duru¬mumuzun tanınması ve birçok şairin hayatının ve eserinin tanın¬ması da bu asil hanedanların katkı ve çabalarıyla olmuştur. Bu hanedanlardan Âl-i Burhân ya da Ben-i Mâze, Buhârâ’da; Âl-i Hucend İsfahân’da; Sa‘îdoğulları İsfahân’da; İmrânoğulları Horâsân’da; uzun yıllar Selçuklu¬ların vezirliğini yap¬mış olan Nizâmu’l-Mulk ailesi, Muni’î hanedanı Nişâbûr’da, Sâ‘id-i Herevî ha¬ne¬danı, Kum büyükleri hanedanı, Beyhak seyyidleri hanedanı vb. ai¬leler büyük ai¬lelerdendir.