İBN SİNA

İbn Sînâ’nın Farsça Kitapları: Büyük filozof Ebû Ali Sînâ’dan ge¬riye bir¬kaç Farsça kitap da kalmış olup tümünü bir tek isim altında zik¬retmemiz daha uygundur. Bu kitaplardan bir kısmının İbn Sînâ’ya ait ol¬duğu kesin olup diğer bir kısmı da inceleme konusudur. Nitekim bunlar¬dan bir kısmının Şeyhin eserleri¬nin tercümesi olması da mümkündür. Ço¬ğunlukla da bu eserler, VI/XII. yüzyıl ve sonrasının nesir özelliklerini ta¬şımaktadır. Şeyhin kitapları arasından Dâniş-nâme-i Âlâî ve Nabz kitabı-nın ona ait olduğu kesindir. Şeyh, Dâniş-nâme-i Âlâî veya Dâniş-nâme-i Âlâîyye ya da Hikmet-i Âlâî veya Hikmet-i Âlâîyye’yi Alâuddevle Kâkûye’nin isteği üzerine yazmış ve bu eserin başında belirttiğine göre, onu mantık, tabiiyât, heyet, musikî ve metafizik konularını araştırmak amacıyla düzenlemiştir. Fakat mantık, ilahiyat ve tabiiyât bölümleri dışındakilerini yazmaya mu¬vaffak olamadı. Kitabın geri kalan bölümlerini, (he¬yet, hendese, hesap, musikî) kendisinden sonra öğrencisi Ebû ‘Ubeyd-i Cuzcânî, Şeyhin çe¬şitli kitaplarından tercüme etme şeklinde üzerine aldı ve bunlardan musikî bölümünü Kitâbu’ş-Şifâ’nın musikî bölümünden ter¬cüme etti. Bu kitabın birkaç nüshası elde mevcut olup üç kez basılmıştır. Bu kita¬bın önemi, birincisi ilk defa Farsça olarak yazılmış olan Meşşâî fel¬sefe¬sinin tam bir dönemini içeriyor olmasıdır. İkinci olarak da Farsça Mantıkî ve felsefî birçok kavramı içeriyor ol¬masıdır. Risâle-i Nabz ise, or¬ganların, unsurların, huyların ve tabiatların yaratı¬lış niteliği, nefes ve nab¬zın devreleri ve onların türleri ve niteliklerinin incelen¬mesini konu alır. Bu kitap, tıp konusunda yazılmış ilk kitaplardan olup birçok Farsça bilimsel kavramı içermektedir. İbn Sînâ’ya nisbet edilen diğer Farsça ri-saleler, ge¬nellikle onun Arapça yazmış olduğu risalelerinin tercümeleridir ve bunla¬rın tümü onun döneminden sonra Farsçaya tercüme edilmiştir.