AHLAKA OLAN IHTIYAÇ VE ONUN ÖNEMI
Resulullah (Allah'in rahmeti ona ve onun Ehl-i Beyt'ine olsun) söyle buyurmustur: Ben yüce ahlaki tamamlamak üzere gönderildim.
Güzel ahlak olmaksizin kiyamet ve dünya islerinden hiç biri bir düzene giremez ve hayatta bir huzur saglanamaz. O halde; ahlakini düzeltip güzel temeller üzerine oturtmadan, fazla amelin bir yarar saglayabilecegini sanmak hatadir. Aksine kötü huy, hayir ameli, aynen sirkenin bali bozdugu gibi, bozup yok eder. Sonu fesat olan bir seyin ne gibi bir yarari olabilir ki? Ahlaki islah etmeksizin, fazla ilim sahibi olmanin bir yarar saglayacagini da sanmayiniz. Kesinlikle böyle olmaz. Ehl-i Beyt Imamlari (Allah'in rahmeti ve selami onlara olsun) söyle buyurmuslardir:
Böbürlenen, kibirli alimlerden olmayiniz. Zira batil olan tarafiniz, hak olan tarafinizi da yok edip götürür.
Kötü ahlak sahibinin baba ve annesiyle, çocuklariyla, esiyle, dostlariyla, komsusuyla, hocasi ve ögrencileriyle olan iliskilerinden mutluluk duyup, huzura kavusacagini da sanmayiniz. Insanlarin tümü, elinden eziyet çekip ondan nefret edeceklerdir. Böyle bir kimse, halk arasinda dagilmis olan yüce kemâlleri nasil kazanabilir? Oysa kemal ehli olan kimseler, ondan nefret edip kaçarlar.
Ehl-i Beyt'in (Allah'in selami onlara olsun) gidisatina dikkat edip onlardan nakledilen davranis ve sözleri inceleyen bir kimse, onlarin, güzel ve yüce ahlaklariyla halki hidayet edip dine dogru çektiklerini görür. Siilerine de bunu emretmis ve buyurmuslardir ki: Halki dilinizle degil, amellerinizle (hakka) davet ediniz. Yani; yüce ahlakiniz ve güzel amellerinizle, digerlerine örnek olunuz. Bu açiklamalardan anlasildigi gibi, dünya ve Ahiret islerinin güzel ahlak olmaksizin bir düzene giremeyecegine ve bütün varlik alemini ilgilendiren bi'setin faydasi da yüce ahlaki tamamlamak olduguna göre, ahlakini güzellestirmek, bütün farzlardan önde gelir. Bunun yani sira her hayrin anahtari, her güzelligin kaynagi, her yararin nedeni ve her amelin baslangici da güzel ahlaktir. Kafirlerin bile iyi ahlak sebebiyle hayri elde ettiklerini bildiren hadislere dikkat ediniz! Resulullah'in (s.a.a) elinde esir olan cömert bir müsrik hakkinda, Cebrail nazil oluyor ve Allah'in, onun öldürülmemesini emrettigini bildiriyor. Bu ise onu dünyada ölümden kurtardigi gibi, Ahirette de (iman ettiginde) cennete nail olmasina yol açiyor.
Güzel ahlak sahibi herkesin tasdik ettigi bu önbilgileri kavradiktan sonra bilmeliyiz ki, (Allah bizi muvaffak kilip hidayet etsin) ahlak alimlerinin de ifade ettikleri gibi, ahlak hususunda Ehl-i Beyt Imamlarinin (Allah'in selami onlara olsun) bazi ilke ve kanunlari vardir. Onlari bilmek, iyi ahlak edinmeyi kolaylastirip, bir zorluk olmaksizin ona erismeyi saglar. Hak Teâla'nin bize zorluk degil, kolaylik istedigini ve dinde bize bir zorluk çikarmadigini bildiren ayetlerden de anlasildigi gibi; Resulullah (s.a.a) seriat ilminde kolay olan seriati getirdigi gibi, tarikat ilminde de bize kolaylik kapilarini açip, zorluk kapilarini kapatmistir. O halde Bu is zordur, nefisle cihad edip agir riyazetlere katlanmak gerekir; siz böyle zorluklara katlanabilir misiniz? gibi bahanelerle Seytan, bizi ahlak ilminden nasibimizi almaktan alikoymamalidir. Oysa ki, birçok zor riyazet sahibi ve nefsiyle cihad ehli olanlar vardir ki, Ehl-i Beyt'in ahlaki yönteminden haberdar olmadiklari ve sirf zahirlerini onlara benzetmege çalistiklari için, dünyevi hedefler ve düsük makamlardan gayri bir seye ulasamiyorlar.
Hakikat sudur ki, Allah Teâla yüce hikmeti ve güzel yaratisi geregi, kullarini imtihana tabi tutmus, onlardan büyük seyler istemis, bunlarin anahtarini ise küçük amellerde gizlemistir. Bu ulastirici seyleri küçük sayip da, gevseklik gösteren kimseler, kendilerinden istenilen amaca ulasmaktan geri kalirlar. Bu ise, onlar için en büyük acilardan biri olur. Fakat bu küçük vasitalara sarilan kimseler, o büyük ve sevilen, genel amaca da ulasirlar. Bu ise, onlar için büyük bir saadet vesilesi olur.
Bu açik hikmetleri, biraz tefekkür edip de düsündügümüz zaman! Hak Teâla'nin yaratiklarina nasil da açik bir delil ikram ettigini ve onlara sayisiz nimetleri indirdigini görürüz. Nasil da bu küçük seylerle onlari, o yüce makamlara ulastirmistir! Buna ragmen; halkin kendilerini nasil da ebedi helaka ve aci azaba attiklarina bak. Oysa, bazi küçük seyleri yapmak onlari kurtarabilirdi. Bu hikmeti, Ehl-i Beyt'ten nakledilen Rizkin azini azimsayan, çogundan da mahrum kalir. hadisinden anliyoruz. Bütün belalar ve musibetlerin baslangici, küçügü küçümsemek ve azi azimsamaktir. Buna karsilik hadisten de anlasildigi gibi, rizkin azini azimsamayan çogundan da mahrum olmaz. Sonra, eger bu manayi iyice düsünecek olursak, konuyu açiga kavusturan diger misalleri de bulabiliriz. Süphesiz; sayisiz Ehl-i Beyt hadisleri de buna sahittir. Örnegin: Günahlarin küçügünden korkunuz. Hakeza Hiçbir itaati küçümsemeyin, belki Allah'in rizasi onda olur; ve hiçbir günahi küçümsemeyin, belki Allah'in gazabi onda olur. Bu vb. birçok hadisler hidayet talibi olanlara, seriat-i Muhammedi'nin, Allah Teâla'nin izniyle en yüce ve sevilen amaçlara ulastiran küçük ve kolay hükümler üzerine kurulmus oldugunu açiklamakta yeterlidir saniyoruz. Hak Teâla bir hadis-i kutside: Bana bir karis yaklasana, ben bir adim yaklasirim. diye buyurmasi da konuyu daha bir açikliga kavusturmaktadir. Hak Teâla, kendisine yaklasana, yaklastigina ve sirt çevirene çagrida bulunduguna göre; O'na yönelip kapisini çalana nasil davranir. Bu konuda Hz. Imam Zeynu'l-Abidin'in (a.s) Seher duasindaki:
Sana kavusmak için hareket eden sahsin yolu kisa mesafelidir. Insanlarin dünyevi arzulari (ya da Kötü amelleri) engel olmazsa, sen onlara gizli kalmazsin.
Kisacasi, insanlardan istenilen, yüce ilahi ahlaklarla süslenmektir. Bu ahlaklar, tasidiklari deger sebebiyle Allah'a isnat edilerek ilahi ahlak diye anilmaktadir. Ehl-i Beyt'ten gelen hadislerde de söyle buyrulmustur:
Allah'in ahlakiyla ahlaklanin.
Bu ahlak; Hz. Muhammedin, onun pâk Ehl-i Beyt'inin (Allah'in salat ve selami onlara olsun) ve onlara uyanlarin ahlakidir.
Ey Allah'a yönelmek isteyen ve böyle bir yüce makama ulasmayi arzulayan kardes, Ehl-i Beyt'ten ulasan nurlu gerçekleri sana sunmak isteyen ve senin hayrini dileyen birisi olarak benim su sözümü dinle:
Bu yüce ahlaki edinmenin yolu, sürekli bir istikamet göstermek, ifrat ve tefritten kaçinmaktir. O halde; elinden geldigi kadariyla itaat etmek ve Allah'in sevmedigi kötü amellerden kaçinmakla, Allah Teâla'ya yakin olmaya çalis! Küçük veya büyük hiçbir seyde müsamaha etmeyip, isini ciddiyet temeli üzerine kur. Her ne kadar senin nazarinda küçük bile olsa, hayir bildigin, hayir oldugu malum olan her isi yapmayi kendine amaç edin! Bunun aksine her ne kadar senin nazarinda küçük bile olsa, kötü bildigin her seyi de terk edip, ondan kaçinmayi kendine bir vazife bil. Küçük olsun, büyük olsun, islerinde asla gevseklik ve müsamahaya yer verme! Aksine her zaman isini itina ve dikkat temeli üzerine kur. Asla çok amel yaparak islerindeki ciddiyet ve saglamligi kenara atma! Istenildigi sekilde yapilan bir hayir amel, binlerce hayir amelin sonucunu verir; dikkatsizlikle yapilan binlerce hayir amel, gerektigi sekilde dikkatle yapilan tek bir amelin bile sonucunu veremez. Hatta; hikmet ve marifet sahiplerinin yaninda bunlar, asla birbiriyle mukayese edilemez.
Maksadim, sizde en küçük hata bile vuku bulmasin, demek degildir ki, bu isin zorlugunu düsünerek kendi kendine: Ben bu halimle böyle agir bir seye nasil katlanirim? diyesiniz. Maksadim odur ki, isinizi gevseklik ve müsamahaya terketmeyin, müsamaha ve gevseklik yüzünden en küçük bir hatanin bile sizden görülmesine müsaade etmeyin. Ama eger; hava ve hevesin galebesi veya seytanin ve nefsin aldatmasi sonucu sizden bir hata görülürse, bu ayri bir seydir. Mâsum olmayan insanlarda bu olabilir.
Baska bir tabirle maksadimiz, seriatin cüz'i sayilan isle-rinde bile önem verip, nefsinizi müsamaha göstermemeye alistirmanizdir. Bu ise yüce makamlara ulasmaya yol açar. Allah Teâla kendi izniyle bunu, o yüce makamlara ait hazinelerin anahtari kilmistir. Allah'in hazinelerinin anahtarini alan ise, gani olup büyük saadete ulasir.
Eger sözün uzamasindan korkmasaydim, bu konuda daha fazla açiklamada bulunup birçok örnekler zikrederdim. Gerçi uzasa da degeri vardir. Çünkü bu, binlerce ilahi hikmet kapisinin açildigi en ince ve en saglam kapidir.
Hüseyin Behrani- Kurtulus Çagrisi
|
