3. Elestiri

Ayetin aslinda hac merasimle­rine ait oldugu ve hayvan kes­menin sart­larina zimni (dolayili) olarak deginildigi için artik ayetin bu hususta mutlak ifadesinin oldugu isbatlanamaz ve hikmet mukaddime­leri (mukaddimat-i hikmet) diye bilinen sartlarina haiz degildir. Böyle bir durum da diger sartlardan söz edilmedigi için öyle sartlarin ol­madigi isbat­lanamaz.     

Cevap     

Bir konu hakkinda mutlak ifadeyi isbatlamak için gerekli olan mukad­dimat-i hikmetin (konusanin o konu hakkinda bilgi vermek istemesi ve sözünde her­hangi bir kayitin ve karinenin bulunmamasi gibi mutlak ifadenin bir konusmada oldugunu isbatla­mak için usul-i fikih alimler­ince gerekli bilinen sartlar) bulun­dugunu belirlemek için bir konunun konusmada sözkonusu edilmesi ye­terlidir; o konunun tek basina sözkonusu edilisi veya zimni olarak sözkonusu olmasi bunu degistirmez.   

Örnegin bazen bir açiklamada birden fazla hüküm açiklanir; bu ise onlarin her birine ait bir mut­lak ifadenin olmadigini göster­mez. Baska bir deyisle bu iki ay­ette yera­lan "... Allah'in adini anin, yanüstü düstükleri zaman hem siz yeyin ondan..." cümlesi kesilen hayvanin etinin helal ol­masini açik­lamak istiyor; ve diger cümleler ise haccin nusuk ve ibadetlerini beyan ediyor. Bu iki konu biribirinden ayri konulardir; birarada zikrolunuslari ise haci adaylarinin bu iki hükümle hac mevsiminde karsilastiklari için­dir.