Cuma 18 Mayıs 2012 - 04:26

الجمعة ٢٧ جمادى الآخرة ١٤٣٣

جمعه ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۰۵:۵۶

Kullanıcı adı:

Şifre :

Şifremi Hatırla
Şifremi unuttum   aktivasyon
Üye ol
    

Bu dönem İran mahallî lehçelerinden genellikle tarihi olaylar ile bağ­lan­tılı olarak zikredilen bir kısım şiirler bize kadar ulaşmıştır. Bu şiir­lerin tümü hece (Seylâbî) vezninde, bazıları da eksik ve zaman zaman tam ka­fiye şeklindeydi. Tüm bunlar, İran’ın eski hece şiirlerinin git gide aruz ve­zinlerine yakın olan yeni hece vezinlerine dönüştüğü gerçeğini göster­mektedir. Bu şekil, III/IX. yüzyılın ikinci yarısında Farsça şiir söyleyen şa­irlerin eserlerinde görülen bir şekle gel­miş­tir.

Bu şiirler arasından hepsinden en önemlisi, altı heceli kafiyeli mısra­lar­dan oluşmuş olan ve büyük bir ihtimalle Sâsânîlerin son dö­nem­lerine veya en azın­dan İslâmî dönemin başlarında söylenmiş olduğu anlaşı­lan Sistan’ın Ateşkede-i Kurkuyi şarkısıdır. Bu şarkı, nisbeten yeni Derî lehçe­siyle, yani Sâsânîler dönemi Derî dili ile edebî Derî ara­sındaki dö­nemde yazılmıştır.

Bu güzel ve dikkate değer şarkı dışında o döneme ait mahallî hece vez­ninde yazılmış başka şiirlerde elde mevcut olup bu örnekleri burada zikretmenin gereği yoktur. Ebu’l-Yanbagî Abbâs b. Turhan’ın Semerkand’ın yağmalanması üzerine duyduğu üzüntüsünü konu alan altı heceli, kafiyeli şiiri de dikkate değer­dir. İbn Hordadbeh, bu şiiri Kitâbu’l-Mesâlik ve’l-Memâlik’te nakletmiştir.

Bu iki şiir ve başka mahallî kıtalar dışında İran’ın o dönem­deki ma­hallî şiir ve şarkılarının çeşitli bölgelerde var olduğuna dair işaretler de elde mevcut­tur. Örneğin, Târîh-i Buhârâ’da nakledilmiş olan ve Arap ko­mutanı Sa’îd b. Os­man’ın Buhârâ melikesine aşık ol­ması ve bu olayın Bu­hârâ diliyle halk arasında şarkı halinde söylenme­sine yönelik bilgiler; ya da Maverâunnehir’de “Sûg-i Siyâvuşân” adıyla yaygın olan birkaç kez ta­rih kitaplarında kendisine işaret edi­len şarkı­lar, ya da İbn İsfendiyâr’ın Târîh-i Taberistân adlı eserinde IV/X. yüz­yıl başlarında yaşamış olan “Ustâd Alî Pîrûze” ve “Dîvâre Vez” lakaplı “Meste Merd” ve “İspehbud Merzbân b. Rustem b. Şervîn”e yönelik yapılan işaretler, ayrıca eski dö­nemlerden beri İran’da yaygın olan ve günümüzde de devamı olan Fars edebi­yatı kitaplarında bunlara ait ör­neklere yer verilen “Fehleviyat”ın yaygın olması yönündeki işaretler bunun bir göstergesidir.

Total Visit: 1
Total Rank:
Total Rankers:
Total Comments:

Oy vermek için yetkiniz yok. Lütfen giriş yapınız.