فعالیتهای فرهنگی ترکیه در سال 2004

علی چولاق

نویسنده و روزنامه‏نگار

در کشوری مانند ترکیه که زندگی روزمره کاملاً تحت تأثیر سرعت جریان حوادث سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‏باشد؛ و باتوجه به اینکه بسیاری از این حوادث تحت تأثیر جریانات خارجی می‏باشند، جای بسی تأسف است. که شانس فرهنگ در وارد شدن به تقویم جامعه بسیار کم است. حوادث فرهنگی و هنری در کشور ما یک ضرورت است اماتنها در فراز و نشیب اقتصادی و خلائی که در حاشیة فرصتهای تفریحی (فوتبال) به وجود می‏آید. می‏تواند نفس بکشد. مناسبتهایی که می‏توان تحت عنوان «فرهنگ» مورد بررسی قرار داد، با مدنظر قرار دادن جمعیت کشور، از سوی بخش بسیار کمی از مردم تولید و مصرف می‏شود. بنابراین، جای بسی تأسف است که، اگر بخواهیم فعالیتهای فرهنگی یک سال را به تصویر بکشیم، علائق، انتظارات و مشارکت بخش اعظم جامعه در این تصویر منعکس نمی‏شود. ضمن اینکه محدود بودن تولیدات فرهنگی به شهرهای بزرگی مانند استانبول، امکان ارائه تصویر کامل را از ما سلب می‏کند. اینکه شهرهای کوچک بتوانند صدا و شمیم تولیدات فرهنگی خود را به کل کشور برسانند تقریباً غیرممکن است. به همین دلیل، در ارزیابی‏هایی که صورت می‏گیرد و یا خواهد گرفت، همواره محکوم به محدودیت و کاستی می‏باشند.

          اگر بخواهیم یک ارزیابی کلی از حیات فرهنگی یک سال گذشته ارائه دهیم، چیزی جز تجدید ارقام و آمار، فرقی با سال قبل و یا سالهای قبل‏تر از آن نخواهد داشت. زیرا، مفهومی که بار واژه فرهنگ شده و انعکاس آن در زندگی ما چیزی نیست که سال به سال و برای مدت کوتاهی تغییر نماید. قبل از آن که موازنة سیاسی و اقتصادی ترکیه ثبات یابد، لرزشهای ناشی از لغزندگی زمینی که بر آنق رار داریم متوقف نشود، به نظر نمی‏رسد که امکان زندگی سالم، تفکر سالم و تولیدات فرهنگی مخصوص به خود در سطح اجتماعی و فرهنگی داشته باشیم.

          در ارزیابی از فعالیتهای فرهنگی سال 2004 اگرچه می‏توان از پیشرفتهایی نسبی و گامهای برداشته شده هرچند به صورت فردی و متفرقه سخن به میان آورد اما کمبودهای موردنظر همچنان وجود داشته است. به عبارت وسیعتر، اگر بخواهیم به اختصار این فعالیت‏ها را ذکر نمائیم، متوجه می‏شویم که حافظة فرهنگی جامعه در سال 2004 ضعیفتر شده و فرهنگ عامه کاملاً بر جامعه حاکمیت پیدا کرده است. حوادثی که از سوی رسانه‏های گروهی به جامعه ارائه می‏شود و زندگی روزمره مردم را شکل می‏دهد، مناسبتها، محصولات فرهنگی و هنری و به طور کلی همة مسائل اجتماعی تحت‏الشعاع آنها هستند. سال 2004 با زندگی ستاره‏های پاپ و فیگورهای آنان آغاز و با همانها نیز به پایان رسید. مسابقة «عروس و مادرزن» که در اواخر تابستان شروع شد، طرح ماجراهای بازیگران نقش اول یعنی خانم سمیرا و پسرش آتا در همة روزنامه‏ها و تلویزیونها که ماهها طول کشید، قرار گرفتن ماجرای سمیراخانم در میان مهمترین حوادث سال ـ مهمتر از ماجرای قطار سریع‏السیر ـ (نظرخواهی NTV. MSNBC) از جهت نشان ابعاد موضوع دارای اهمیت بالایی است. برای ارائه یک تصویر تراژیک از این حادثه شاید لازم باشد بگویم که در سال 2004، ترکیه هنرمندان و دانشمندان بزرگی چون، کازانجی بدیه، جم کاراجا، کانی کاراجا، تجدت ماهفی آیرال، هالوک کورت اوغلو و پروفسور دکتر شناسی تکین را به فراموشی سپرد و در بخش مهمی از سال رقبای ستاره‏های پاپ مانند بای‏هان، سیبل ککیلی[1] بازیگر فیلم «روبه‏دیوار» ساختة فاتح آکین و «سمیرا خانم» به عنوان مادرشوهر ملی را موضوع صحبت خود قرار داد. فقط همین نمونه کافی است تا بدانیم که حیات فرهنگی در کشور ما تا چه اندازه تحت تأثیر مسائل روزمره بوده و در چه زمین سُستی حرکت می‏کند. از این جهت سال 2004، سالی است که ضررهای جبران‏ناپذیری در عرصة فرهنگی کشور داشته و با مسائل پیش پا افتاده عامیانه مشغول بوده است.

          بیشتر برنامه‏ها و محصولات انتشاراتی سمعی و بصری حاوی مسائل تفریحی، مسابقات مادرشوهر و عروس، سریالهایی مانند: سیت ـ کوم (Sit-com) و شوهای مختلف تلویزیونی بود و متاسفانه باید اذعان کرد که ترکیه با فرسودگی فرهنگی و شاید هم فروپاشی فرهنگی مواجه است. در کانالهای تلویزیونی که هر روز بر تعدادشان افزوده می‏شود، امکان دیدن برنامه‏ای راجع به فرهنگ ملی و بومی تقریباً غیرممکن است. در اینجا باید از تلاشهای تلویزیون دولتی (TRT2) به ویژه در دورة جدید تقدیر کرد. ازجمله برنامه‏های موفقی که از این کانال پخش می‏شود، یکی «نیمکرة ادبیات» با اجرای سلیم ایلری و دیگری «نیمکرة هنر» با اجرای انیس باتور می‏باشد. هردوی این برنامه‏ها موضوع ادبیات، هنر و فرهنگ ترکیه را به صورت روزمره و بدون انحراف از ایدئولوژی بررسی و به انعکاس اندوخته‏های فرهنگ ترکیه می‏پردازند.

کتاب ارزان، بحثهای مربوط به فروش بالا

البته تبلیغ فرهنگ عامه و تمایل به پوپولاریسم صرفاً توسط تلویزیونها و مطبوعات انجام نمی‏پذیرد. در سالهای اخیر، تمایل به سوی تولید محصولات فرهنگی کم‏عمق در عرصة ادبیات، موسیقی، سینما و غیره بیشتر شد و اکثر تولیدات درجهت مصرف و سوددهی بوده است. این وضعیت در سال 2004 نیز روند صعودی داشت. با روی آوردن به فروش بیشتر در عرصة انتشارات، تولید کتابهای ارزان‏قیمت در دستور کار قرار گرفت. «در سال 2004، مؤسسات انتشاراتی دورة رمانتیک را کاملاً پشت سر گذاشته و به موضوع فروش بیشتر پرداختند. لذا مهمترین حادثه سال 2004 یافتن نویسندة خوب و کتاب ارزان قیمت بود و این فرمول از سوی بسیاری از ناشران به اجرا درآمد.» (روزنامه ینی شفق، 25/12/2004). مؤسسات انتشاراتی این روش را تنها راه نجات از بحران قلمداد کرده و با قدرت تمام به آن اهتمام ورزیدند. این روند که با انتشار کتاب «مکانی در درون ما» نوشتة احمد آلتان توسط انتشارات آلکیم آغاز گردید، توسط بسیاری از انتشاراتی‏ها دنبال شد یا به گونه‏ای که برخی کتاب‏ها را تا یک میلیون تیراژ منتشر کردند و با قیمت بین 900/1 تا 900/2 میلیون، سعی کردند به خواننده‏های بیشتری دسترسی داشته باشند. برخی از این کتاب‏ها برای هرنوبت چاپ خود بین 100 الی 150 هزار تیراژ منتشر می‏کردند. بدین تریتب موسسات انتشاراتی در کنار علاقمندان به ادبیات، قشر جدیدی از خوانندگان را کشف کردند. این روند محدود به کتابهای افرادی چون گولسه بیرسل، اجلال آیدین و پوپولرهایی مانند اقبال گورپینار نبوده بلکه  آثار اساتیدی چون اورهان کمال (جمیله) و پیامی صفا (سلول نهم خارجی) را نیز شامل می‏گردد. این وضعیت اگرچه از یکسو نشاندهندة عامیانه شدن می‏گردد، اما از سوی دیگر با توسعه میدان حرکت خود براساس بازار جهانی، جایگاه خود را تحکیم و به جهت کمک به افزایش تعداد خوانندگان کاری مثبت ارزیابی می‏شود. اما قربانی کردن کیفیت بر کمیّت در این آشفته بازار موجب پیدایش کسانی می‏شود که قلم به دست گرفته و به نوشتن مطالب بی‏محتوا و فاقد اررزش ادبی پرداخته و باعث آلوده شدن بازار نشر می‏شوند. به گونه‏ای که در پایان سال این موضوع با ابعاد مثبت و یا منفی در محافل مختلفی به بحث گذاشته شد.

100 اثر اصلی، افزایش انتشار کتاب

در حالی که دنیای ادبیات و نشر مشغول بحث پیرامون مباحث فوق بودند، یکی از حوادث سال 2004 تهیه لیست «یکصد اثر اصلی» توسط وزارت آموزش برای مدارس بود که در راستای توصیة عدّه‏ای از نویسندگان تحقق یافت. این موضوع مدتی در مطبوعات و رسانه‏های گروهی مورد نقد و بررسی قرار گرفت. به همان اندازه که اعتراض نسبت به ناکافی بودن لیست وجود داشت، برخی چنین روشی را از پایه و اساس ناقص ارزیابی کردند. اما درنتیجه، آثاری که در این لیست جای گرفت و حتی سایر آثار این نویسندگان فروش بی‏سابقه‏ای مواجه شدند. (4/11/2004 زمان) حادثة دیگر سال 2004 رونق بازار رمان بود. 25 درصد کتابهایی را که در طول سال به فروش رفتند، رمان و داستان تشکیل می‏داد، بیش از نیمی از رمانهای چاپ شده، چاپ اول بودند. درحالی که شاهرگ اصلی ادبیات و فرهنگ ما با چنین وضعی مواجه بود، گفته می‏شود که تعداد کل کتابهایی که در سال 2004 در ترکیه منتشر شد، 20 هزار عنوان بوده است. آیتکین یلماز مدیر کل کتابخانه‏های وزارت فرهنگ و جهانگردی ترکیه می‏گوید، از این تعداد، 18 هزار عنوان به زبان ترکی، 108 عنوان انگلیسی، 126 عنوان آلمانی و 33 عنوان انگلیسی بوده است. (روزنامه رادیکال 14 دسامبر 2004) این رقم نشا‏ن‏دهندة افزایش چشمگیر در تعداد عناوین چاپ شده نسبت به سال قبل می‏باشد و صرف‏نظر از مسئله کمیت و کیفیت امری مثبت ارزیابی می‏شود.

          یکی دیگر از تحولات مثبت سال 2004 افزایش تعداد بازدیدکنندگان از نمایشگاه کتاب استانبول بود. بیست و یکمین نمایشگاه کتاب استانبول، نسبت به سال گذشته با 10 هزار افزایش تعداد بازدیدکننده مواجه بود و مجموعاً از سوی 270 هزار نفر مورد بازدید قرار گرفت. اگر شکایاتی مبنی بر دور بودن محل نمایشگاه به مرکز شهر وجود داشت اما شرکتهای انتشاراتی از استقبال مردم راضی بودند. نمایشگاه کتاب استانبول امسال نیز همزمان با نمایشگاه صنعتی برگزار گردید و به همین دلیل بازدیدکنندگان فرصت بازدید از گالریهای نقاشی و آتلیه‏های هنری نیز پیدا کردند. در این میان اقدام شرکت نمایشگاهی «تویاپ» برای دائمی کردن نمایشگاههای کتاب در شهرهای بورسا و ازمیر نیز خبری خوشحال‏کننده است. از سوی دیگر کاهش روزافزون کتابفروشیها در شهرهای کوچک مناطق مختلف آناطولی و روی آوردن باقیماندة آنان به فروش لوازم‏التحریر و اسباب بازی تحولی نگران کننده می‏باشد. واقعیت این است که شرکتهای توزیع‏کننده کتاب محصولات خودرا بیشتر در شهرهای بزرگ توزیع می‏کنند. درصورت توسعة فروش کتاب از طریق اینترنت و نمایشگاههای کتاب اینترنتی شاید بخشی از کمبودها برطرف شود. بزرگترین سایت اینترنتی فروش کتاب ترکیه ideefixe.com می‏باشد که در سال 2004 دومین نمایشگاه خود را برگزار کرد و 82 شرکت انتشاراتی در آن شرکت کردند و حدود 20 هزار کتاب با تخفیفهایی بین 35% تا 80% از این طریق به فروش رفت.

ادامة نگرانی از پایین بودن سطح مطالعه و ناکافی بودن کتابخانه‏ها

علی‏رغم همه این تحولات، نگرانی از پایین بودن سطح مطالعه و ناکافی بودن کتابخانه‏ها در سال 2004 نیز ادامه یافت. ترکیه با داشتن 70 میلیون نفر جمعیت در انتهای لیست کشورهای دنیا از جهت میزان مطالعه قرار دارد. تعداد اعضای کتابخانه‏های کل کشور 459 هزار نفر می‏باشد. درحالی که این تعداد در کشور همسایة ما ایران 7 میلیون، در فرانسه از کشورهای اتحادیه اروپایی 16 میلیون و بریتانیا 35 میلیون نفر می‏باشد. جای بسی تأسف است که در کشورها برای هر 95 نفر یک قهوه‏خانه وجود دارد اما برای هر 65 هزار نفر یک کتابخانه موجود است. محمدعلی بولوت نمایندة مجلس از حزب عدالت و توسعه و رئیس هیأت مدیره بنیاد «سِرور» که تاکنون 4 بار مسابقة کتابخوانی و معرفی کتاب برگزار کرده است، با استناد به آمار و ارقام وزارت آموزش ملی درخصوص میزان کتابخوانی در ترکیه آمار نگران‏کننده‏ای را ارائه می‏کند. وی با اشاره به نتیجة یک تحقیقات که از سوی وزارت آموزش ملی انجام شده به طور خلاصه چنین می‏گوید: «در کل کتابخانه‏های ترکیه 10 میلیون و 76 هزار جلد کتاب وجود دارد. (براساس آمار ارائه شده توسط وزارت آموزش ملی ترکیه، در 1455 کتابخانه 12 میلیون و 833 هزار و 186 کتاب وجود دارد.) این درحالیست که در بلغارستان که تعداد جمعیت  آن 10/1 ترکیه می‏باشد، این رقم به 45 میلیون می‏رسد (28 نوامبر 2004 ـ روزنامة رادیکال)

          یکی دیگر از تحولات سال 2004 در زمینه مجلات ادبی بود. براساس قانون 5187 مطبوعات، که در تاریخ 26 ژوئن 2004 از طریق روزنامة رسمی ابلاغ و اجرا گردید، دهها مجله در آستانة تعطیلی قرار گرفتند. در تاریخ 6 ژوئن 2004 مجلس ملی ترکیه قانون مزبور را تصویب و با اعلام آن در روزنامة رسمی 26 ژوئن، پیگیری امور مطبوعاتی از نیروی انتظامی سلب و به دادستانی‏ها واگذار گردید. همچنین براساس این قانون مدیران مسئول نشریات ادواری ملزم شدند طی مدت 30 روز از اجرای قانون، نوع نشریه و محل مدیریت آن را به دادستانی جمهوریت اعلام نمایند. در این قانون برای کسانی که در مدت مزبور از اعلام اطلاعات خواسته شده امتناع ورزند از 500 میلیون تا 20 میلیارد لیره جزای نقدی پیش‏بینی شده بود. بسیاری از ناشرانی که از وضع این قانون بی‏اطلاع بودند، با ارسال برگه‏های جریمه به آدرسشان از آن مطلع شدند. انتشاردهندگان نشریات ادبی که از نظر م الی در مضیقه بودند و با اختصاص بخشی از دستمزدهای خود کار نشر را پیش می‏بردند، با دیدن مبالغ سنگین جریمه شوکه شدند. (روزنامة زمان: 23/9/2004) همزمان با این مسئله نشریة «آدا» (Ada) و نشریة «اسب شعر» (Şiir Atı) که از نشریات فراموش‏نشدنی عرصة ادبیات در دهة 1980 بود، مجدداً شروع به انتشار نموده و مجلة "E" تعطیل گردید.

برنامه‏های سال نجیب فاضل

یکی از خوشحال‏کننده‏ترین تحولات سال 2004/2005 از جهت فعالیتهای فرهنگی و ادبی، اعلام سال نجیب فاضل از سوی وزارت فرهنگ و جهانگردی ترکیه بود. در سایة این ابتکار یاد وخاطرة این شاعر بزرگ گرامی داشته شد و آثار وی مورد توجه نسل جوان قرار گرفت، به واسطة برنامه‏هایی که در طول سال به همین مناسبت برگزار شد، آثار و اندیشه‏های نجیب فاضل کیساکورک تبیین گردید. در همین چارچوب فیلم مستندی که سناریوی آن توسط محمد کیساکورک نوشته شده بود، ساخته شد و از سوی یکی از وزارتخانه‏ها کتابی دربارة وی چاپ گردید. به مناسبت آغاز سال نجیب فاضل، فیلم مستندی با عنوان «استاد» در مراسم افتتاحیه این سال در تاریخ 19 ژوئن 2004 در مرکز فرهنگی آتاتورک استانبول به نمایش درآمد. در این مراسم بسیاری از شخصیتهای سیاسی و فرهنگی کشور ازجمله رجب طیب اردوغان نخست وزیر، عبدالله گل وزیر امور خارجه و معاون نخست وزیر و ارکان مومجو وزیر فرهنگ و جهانگردی [وقت، مترجم] شرکت کرده و دربارة افکار و اندیشه‏های نجیب فاضل سخنرانی کردند. در طول سال برنامه‏های متعددی از سویارگانهای فرهنگی و شهرداریهای شهرهای کوچک و بزرگ برگزار و یکصدمین سالگرد تولد استاد گرامی داشته شد.

          در چارچوب برنامه‏های یکصدمین سالگرد تولد استاد نجیب فاضل، نمایشگاه عکسی در موزه نقاشی و مجسمه دولتی آنکارا برگزار گردید که برخی از عکسهای نجیب فاضل از سوی سازمان استخارات ملی ترکیه (میت) تامین شده بود. این عمل اعتراضات زیادی را به دنبال داشت. از سوی دیگر پس از آنکه ارکان مومجو وزیر فرهنگ و جهانگردی ترکیه، اعلام داشت که برخی از عکسهای نجیب فاضل که برای اولین بار به نمایش گذاشته بود را از میت گرفته است، محمد کیساکورک فرزند استاد اعلام کرد: «پدرم می‏دانست که تحت تعقیب است.» وی گفت: برای گرفتن فتوکپی عکسهای مزبور به میت مراجعه خواهد کرد. در همین حال جمال کوتای مورّخ و نویسنده ترک که خود را از دوستان نجیب فاضل می‏داند، گفت: «هم من و هم استاد نجیب فاضل می‏دانستییم که استاد از سوی میت تحت تعقیب بود. حال که میت این عکسها را افشاء کرده است؛ من هم عکسهای خودم را می‏خواهم.» وی معتقد است، تعقیب نویسندگان و متفکران کاری عبت بوده و از اینکه میت (MİT) به این مسئله پی برده جای خوشحالی دارد. (روزنامة زمان، 18/12/2004)

          یکی دیگر از مهمترین حوادث فرهنگی و ادبی سال 2004 انتشار کتاب یادبود از سوی وزارت فرهنگ برای «الحان برک» و ترتیب دادن مراسم تجلیل از یاد و خاطرة این شاعر کشورمان بود. از سوی دیگر اهداء نشان لیاقت به «حلمی یاووز» و «سعید مادن» از طرف رئیس جمهوری شیلی به مناسبت ترجمه آثار «پابلو نرودا» به زبان ترکی در یکصدمین سالگرد تولد این شاعر اهل شیلی، از حوادث قابل ذکر سال 2004 می‏باشد. همچنین ترتیب دادن مراسم نکوداشت برای رمان‏نویس معروف کشورمان یاووز بهادر اوغلو (نیازی بیرینجی) تحت عنوان «سی و پنجمین سال نویسندگی» که از سوی بنیاد بیرلیک و گروه شرکتهای فسیل ترتیب یافت، از حوادث مهم فرهنگی این سال می‏باشد. مهمان افتخاری نمایشگاه بین‏المللی کتاب استانبول نیز خانم گول‏تن آکین بود.

موفقیت در مبارزه با اخلال‏کنندگان قانون کپی‏رایت (حق تألیف)

یکی دیگر از تحولات در عرصة فعالیتهای فرهنگی سال 2004، موفقیت در مبارزه با اخلال‏کنندگان در قانون کپی‏رایت بود. افزایش مجازات سارقین فکری و هنری باعث کاهش چشمگیر در میزان تکثیر و فروش غیرقانونی کتاب، نوارکاست و سی ـ دی گردید. تغییرات ایجادشده در قانون شماره 5846 مربوط به حفظ حقوق صاحبان آثار فکری و هنری در روزنامة رسمی 12 مارس 2004 به چاپ رسید و بلافاصله به اجرا درآمد. براساس این قانون که با حمایت بسیاری از محافل هنر و ادبیات به تصویب رسید، فروش هرگونه کتاب، کاست، سی‏دی، وی‏سی‏دی و دی‏وی‏دی در کوچه و بازار ممنوع گردید. و هرگونه فعالیت در این زمینه «جرم سازماندهی‏شده» تلقی گردید. براساس این قانون، کسانی که برخلاف مقررات اقدام به تکثیر و یا فروش آثار دیگران نمایند به سه ماه تا 3 سال زندان و یا از 10 تا 50 میلیارد لیره جزای نقدی و یا به مجازات زندان و جزای نقدی محکومت خواهند شد. همچنین مقرر گردید 10 درصد عوارض بلیط سینما که قبلاً توسط شهرداریها اخذ می‏شد، از این پس توسط وزارت فرهنگ اخذ گردیده و در جهت حمایت از سینما صرف شود.

          وضع مجازاتهای سنگین برای اخلال‏کنندگان در قوانین نشر و تألیف و مبارزة سرسختانه با این مُعضل نتایج خوبی درپی داشته است. براساس گزارش اتحادیه صاحبان آثار علمی، ادبی و هنری دربارة انتشارات غیرقانونی نشان می‏دهد که سهم اینگونه فعالیتهای انتشاراتی در بخش نشر، از 60 درصد به 30 درصد کاهش پیدا کرده است. براساس این گزارش، درحالی که درآمد بخش انتشارات از ناحیه نشر 450 تریلیون لیره ترک می‏باشد. درآمد بخش نشر غیرقانونی بین 125 تا 150 تریلیون لیره بوده است. (روزنامة رادیکال، 8/8/2004).

          در روزهایی که بحث پیرامون قانون حفظ حقوق تألیف داغ بود، «عصمت برکان» نویسنده و مدیر نشر روزنامة رادیکال طی مقاله‏ای ناشران را متهم کرد. این مقاله جنجال زیادی درمیان دست‏اندرکاران مطبوعات و نویسندگان روزنامه‏ها درپی داشت (1/2/2004). وی در در مقالة خود عنوان کرده بود که قیمت فروش کتاب در ترکیه بسیار بیشتر از آن چیزی است که برای آن هزینه می‏شود. او مدعی شده بود کتابهایی که با کمتر از یک میلیون لیره هزینه به چاپ می‏رسند به قیمت 20 میلیون لیره و بیشتر از آن به دست خواننده می‏رسد؛ او علت این امر را جبران هزینه‏های عدم فروش کتابهای ناموفق ازطریق فروش کتابهای موفق و پرفروش دانسته بود. برکان در مقالة مزبور می‏گوید: «ناشران در کشور ما کتابی را از فروش آن مطمئن هستند بین 3 الی 5 هزار تیراژ چاپ می‏کنند. به دنبال آن چاپهای بعدی را منتشر می‏کنند. این مسئله موجب افزایش هزینه‏ها می‏شود. این ندانم‏کاری و بی‏اطلاعی باعث ایجاد یک صنعت غیرعادی در بخش نشر می‏گردد به گونه‏ای که برخی ناشران به عنوان بخشی از سهامداران این صنعت سر نویسندگان خود نیز کلاه می‏گذارند. علت اینکه یک کتاب 20 میلیونی در بازار نشر غیرقانونی به 5 میلیون لیره عرضه می‏شود، قیمت نادرستی است که ناشران بر روی کتاب می‏گذارند. لذا آنچه که باعث به وجود آمدن بازار غیرقانونی و قاچاق می‏شود همین ناشران هستند.» یکی دیگر از نویسندگان مطبوعات به نام «جم آکاش» نیز ضمن ضرورری دانستن نشر غیرقانونی برای کشور به نقل از فردی به نام یاووز می‏نویسد: «شاکیان از نشر غیرقانونی را در درجة اول افرادی بسیار پُررو و یا دورو، متقلب و با خوشبینانه‏ترین نگرش بی‏اطلاع و گرسنه می‏دانم.» (روزنامة رادیکال 2/2/2004). شدیدترین پاسخ به این ادعاها از سوی متین جلال دبیرکل اتحادیه ناشران داده شد. وی با انتقاد شدید از نویسندگان مطالب مذکور، گفت: اینها کسانی هستند که نشر غیرقانونی را برای کشور ضروری می‏دانند و ناشرانی که در چهارچوب قانون به کار نشر وچاپ مشغولند را خلافکار می‏دانند.»(رادیکال 9/2/2004)

تصویب قوانین مهم در حمایت از فرهنگ و هنر

در سال 2004 محلس ملی ترکیه غیر از تصویب قوانین مبارزه با نشر غیرقانونی، قوانین مهم دیگری را نیز در حمایت از فرهنگ و هنر کشورمان به تصویب رساند. این قوانین عبارتند از: «قانون شماره 5224 در خصوص، ارزشیابی، درجه‏بندی و حمایت از فیلم‏های سینمایی»، که در تاریخ 21/7/2004 به اجرا درآمد. براساس این قانون که به منظور تقویت و ارتقای سطح کیفی بخش سینما و جلب سرمایه‏گذاری خارجی دراین زمینه به تصویب رسید، ارزشیابی و درجه‏بندی فیلمهای سینمایی به «هیئت ارزشیابی و درجه‏بندی» وزارت فرهنگ و جهانگردی واگذار گردید. طبق این قانون وزارتخانة مزبور می‏تواند درخصوص حمایت از پروژه‏هایی که برای معرفی کشور در سطح بین‏المللی تهیه می‏شوند، جشنواره‏های بین‏المللی و ملی فیلم، روزها وهفته‏های فیلم، برنامه‏هایی که با هدف فرهنگی ـ اجتماعی در زمینه سینما تهیه می‏شوند و دست‏اندرکاران بخش سینما رأساً اقدام نماید. همچنین وزارتخانه می‏تواند از بودجة در گردش و سایر بودجه‏هایی که در اختیار این وزارتخانه قرار می‏گیرد برای این منظور هزینه نماید. همة این اقدامات به منظور استقلال و خودکفایی سینما انجام می‏گیرد. تصویب این قانون با استقبال گرم و امیدوارانه محافل سینمایی قرار گرفت و نسبت به تحولات در بخش سینمایی کشور در آینده روزنة امیدی را ایجاد کرد.

          قانون دیگری که در سال 2004 به تصویب رسید، «قانون تشویق سرمایه‏گذاران فرهنگی» به شماره 5225 بود که از تاریخ 21/7/2004 به اجرا درآمد. در این قانون، تأسیس مراکز فرهنگی، بازسازی و ادارة آنها، تأسیس کتابخانه، آرشیو، موزه، نمایشگاه هنری، کارگاههای هنری، فیلم‏سازی، طراحی هنری، استودیوی هنری و سینما، تئاتر، اُپرا، باله، کنسرت و فعالیتهای مشابه هنری و فرهنگی و یا انجام تحقیقات هنری و فرهنگی، ساخت مراکز آموزشی و اجرایی، بازسازی و بکارگیری مراکز فرهنگی، انجام تحقیقات در حوزة میراث فرهنگی، جمع‏آوری اسناد مربوط به آن و درست کردن آرشیو، انتشار و ارائه آن به خدمت محققان و پژوهشگران و تشویق سرمایه‏گذاری در بخش فرهنگی و اعمال معافیتهای لازم پیش‏بینی شده است. همچ